Vreemdeling in de psychoanalyse: Bespreking van: Michel Thys & Wouter Gomperts (2009). Vergezichten — Over transculturele psychoanalyse (Psychoanalytisch Actueel, nummer 10). Antwerpen/Apeldoorn:  Garant Uitgevers. ISBN 978 90 441 2406 4,  299 pp., € 30,-

Zoals de redacteuren van Vergezichten, Wouter Gomperts en Michel Thys, in de inleiding al aangeven, zijn interculturele ontmoetingen van alle tijden. Een van de gebieden waarin deze transculturele interactie van bijzonder belang is, is de psychotherapeutische hulpverlening. De auteurs van Vergezichten geven vanuit het psychoanalytische

referentiekader een belangrijke aanzet tot nadenken over de processen en problemen die spelen tussen patiënt en therapeut als deze een verschillende culturele achtergrond hebben. Vergezichten gaat in op deze vragen vanuit gevarieerde psychoanalytische invalshoeken en met vele klinische voorbeelden, waarin heldere en aansprekende uiteenzettingen worden gegeven van behandelingen. Mooi is dat het boek zelf een transculturele onderneming is: een Belgisch-Nederlandse productie van auteurs met onder meer Turkse, Tsjechische, Nederlandse en Belgische achtergronden. In dit bestek kan ik slechts enkele thema's uit het boek aanhalen. Zo vraagt Gomperts aandacht voor de verschillende interpretaties van het afweermechanisme ‹splitsen›. Voor de migrant die in twee culturele werelden moet leven (bv. de cultuur binnenshuis en die buitenshuis of in het ‹thuisland› en het nieuwe land) kan splitsen hoogst adaptief zijn en mentaliserend vermogen vergen. Gomperts noemt ook diverse uitingen van splitsen bestaande uit wisselende patronen van hyperidentificatie met de ene cultuur en desidentificatie met de andere, met als doel de discontinuïteit, de breuk tussen de twee werelden, te loochenen. Ubbels pleit voor een dynamisch en gedifferentieerd identiteitsbesef. Hij benadert het psychoanalytische identiteitsbesef dimensioneel: [1] als ontwikkelingsgang (Erikson) die mede wordt bepaald door de mogelijkheden die de