Amalia X in dwarsdoorsnede: Bespreking van: Horst Kächele, Joseph Schachter & Helmut Thomä (2008). From psychoanalytic narrative to empirical single case research — Implications for psychoanalytic practice. Psychoanalytic Inquiry Book Series. Londen:  Routledge. ISBN 978 0 88163 489 1,  470 pp., € 45,-

From psychoanalytic narrative to empirical single case research is een productie van The Ulm Psychoanalytic Process Research Study Group, gebaseerd op de ervaringen van een halve eeuw internationaal theoretisch en klinisch psychoanalytisch onderzoek. Het is hierbij opmerkelijk hoe men in de vermelde titel een referentie kan zien naar een artikel van Thomä uit 1978 waarin het stramien al te herkennen is van wat zich ontvouwt in het onderhavige boek. De samenhang van klinische publicaties en onderzoek over tientallen jaren is de rode draad die de aandacht gevangen houdt bij deze tocht langs de complexe maar onmisbare wetenschapstheoretische beschouwingen naar het eigenlijke onderzoeksproject: een ‹empirical single case study›, de empirische studie van de casus Amalia X. Het theoretische gedeelte handelt over het onderzoek van het psychoanalytische proces in de hedendaagse psychoanalyse en de vergelijking tussen een één-gevalsstudie en bijvoorbeeld cohortonderzoek. (Zie recent ook de dissertatie van Caspar Berkhout, 2010.) Hoe verzamelt men gegevens en hoe betrouwbaar zijn deze? Gaat men uit van schriftelijke verslaglegging tijdens of na de sessies, of van audio-opnamen, uiteraard met toestemming van de analysant? Freud was, zoals nog te weinig bekend is, uitdrukkelijk tegen het maken van notities tijdens de sessies; hij was ervan overtuigd dat schrijven achter de bank de specifieke wijze van luisteren en daarmee het analytische proces verstoort. De auteurs geven voor hun onderzoek de voorkeur aan de eigentijdse ‹objectievere› audioregistratie. De aldus verkregen gegevens worden onderworpen aan een onderzoeksmodel waarin gebruik gemaakt wordt van de computer als tekstanalytisch instrument. Een deel van het boek gaat over de plaats van de psychoanalyse in het geheel van de West-Europese wetenschapstraditie: psychoanalyse als waarheidsvindende wetenschap binnen de hermeneutiek, linguïstiek en filosofie. De hermeneutiek, als kunst van tekstinterpretatie, staat dicht bij d