Door het gaatje kijken

We worden in films vaak geconfronteerd met een korte film in de film, die ons iets laat zien van oude, verdrongen beelden die de hoofdpersoon hebben gemodelleerd tot wie hij of zij is geworden. In Pedro Almodovars Hable con ella verbeeldt het filmpje een verboden incestueuze fantasie. Het is in zwart-wit om een afstand in de tijd aan te geven, waarmee ook afstand tot de fantasie wordt genomen. De man, die heel klein is geworden, verdwijnt weer terug in de moederbuik van de grote vrouw, die hieraan een erotisch genot beleeft. In Jane Campions In the Cut zijn voor de fantasie over de grote romantische liefde van de ouders sepiakleuren gekozen, waarmee het gevoel wordt opgeroepen dat het om oude foto's gaat. De romantische beelden vormen tevens een opvallend contrast met het seksuele geweld dat de film kenmerkt. Zo'n korte film fungeert als een mise-en-abyme die het geheel van de film samenvat en uitlegt.

In Luis Buñuels film Belle de Jour is er één enkele scène die de gevoelens van de heldin Séverine ten opzichte van haar erotische fantasieën duidelijk maakt. Séverine wordt geplaagd door masochistische dagdromen en zij besluit een bezoek te brengen aan het bordeel van Madame Anaïs. Zij weet echter nog niet goed wat haar te wachten staat, en Madame Anaïs neemt haar mee naar een kamertje waar voyeurs zich kunnen verbergen en door een gaatje in de wand naar klant en prostituee kunnen kijken. Séverine kijkt door het gaatje en deinst verschrikt achteruit, met moeite haar walging verbergend. Maar dan loopt ze weer naar voren en kijkt opnieuw. De toeschouwer kijkt niet met haar mee, maar voelt zelf iets van de fascinatie die zich van haar meester maakt. Die fascinatie uit zich door het ervaren van weerzin tegenover wat zij ziet, terwijl zij er tegelijk sterk door wordt aangetrokken — wat Julia Kristeva het ‹abjecte› heeft genoemd. Even later wordt ze zelf de prostituee die het haar klant naar de zin maakt. Wat is de betekenis van zo'n korte, maar belangrijke scène?

In de vroeg