Jungs droomtheorie neurobiologisch verklaard: Verslag van: ‹Van dezelfde stof zijn wij als dromen› — Jungiaanse visie op de neurologie en psychologie van dromen [Woerden, 13 november 2010]

‹Van dezelfde stof zijn wij als dromen› was alweer het vierde symposium van de Nederlandse Associatie voor Analytische Psychologie. Voorzitter Marianne Vysma opende het symposium en onderstreepte het belang van dromen met de constatering dat wij hier een derde deel van ons leven aan besteden.

De eerste spreker was Margaret Wilkinson, jungiaans psychoanalytica. Haar stelling is dat Jungs theorie dat de droom eerder dient ter onthulling dan, zoals Freud stelt, ter maskering van de emotionele beslommeringen van de dromer, in overeenstemming is met huidig neurobiologisch onderzoek, en dat het concept van de plasticiteit van het brein centraal staat bij het begrijpen van de waarde van dromen. Dromen zijn metaforen, beelden die symbolische ervaringen representeren die aanvankelijk presymbolisch waren. Ze zijn gesitueerd in de linkerhersenhelft. De linkerhersenhelft speelt een rol in het proces van het vatten in woorden, van wat vervolgens kan worden opgeslagen in het expliciete geheugen.

De droom kijkt zowel achteruit als vooruit, biedt aanwijzingen aan de dromer over aspecten van het Zelf, dat naar verwerkelijking streeft, maar ook over de noodzaak het verleden te onderzoeken, de Schaduw, dat wat onbewust is. Wilkinson illustreerde dit met een droom over een huis van een patiënte met een indrukwekkende Persona, in de droom gerepresenteerd door een indrukwekkende façade, maar met een verwaarloosde achterzijde en een stal met paarden die verzorging nodig hebben, als representatie van de verwaarloosde driftmatige, emotionele kant van de droomster.

Vanuit neurobiologisch onderzoek komt naar voren dat in de remslaap het limbisch systeem en met name de amygdala worden geactiveerd, terwijl de frontale of executieve gebieden van het brein tegelijkertijd worden gedeactiveerd, en dat bevestigt wat analytici al lang wisten, namelijk dat dromen het voertuig van de geest zijn, en emoties, zoals boosheid, angst en opwinding activeren. Activering van emoties en niet maskering is dus de be