De Kesel over economie

De buitenstaander verwacht dat de psychoanalyse deel uitmaakt van het complex van wetenschappen. Het in één adem noemen van Karl Marx , Sigmund Freud en Albert Einstein is voor hem niet vreemd. Toch wordt deze verwachting in de beschouwing van dr. M. De Kesel beschaamd. Begrippen worden gehanteerd zonder omschrijving, een heldere probleemstelling ontbreekt, analyse wijkt zonder aankondiging voor ideologie en samenhang van uitgangspunten en uitspraken wordt niet aangetroffen.

In het voetspoor van Freud lijkt De Kesel een brug te willen slaan van psychoanalyse naar economie. Hij doet dit door het woord ‹lusteconomie› in te voeren, dat zonder nadere toelichting wordt gebezigd. De dynamiek van het psychische apparaat is in zijn ogen gericht op het genereren van winst, lustwinst. Wat moet ik mij hierbij als vreemde in de psychische bijt voorstellen?

In de praktijk van het economisch leven neemt men waar dat individuen, bijvoorbeeld in hun rol van ondernemer, streven naar het maken van winst. Ter verklaring van hun gedrag wordt soms de hypothese ingevoerd dat ondernemingen streven naar het maximeren van winst. In een eng kader gaat het dan om financiële winst. Het is niet zo dat de economie als wetenschap dat gedrag voorschrijft. Allereerst kunnen ondernemers behalve naar geldelijke winst op korte termijn ook streven naar het verstevigen van hun marktpositie à la longue. Daarbij kan het verbeteren van producten en diensten, bijvoorbeeld uit een oogpunt van duurzaamheid, een zelfstandig oogmerk van het beleid zijn. De economische theorie biedt dan ook het ruimere kader waarin het bonte patroon van gedragingen van individuen, die in het economisch leven rollen spelen als ondernemer, werknemer of consument, een plaats hebben. De economische theorie gaat niet uit van een bepaald mensbeeld of van bepaalde psychische karakteristieken van gedrag, zoals egoïsme, doch omvat alle handelingen die een reactie op de schaarste, het eeuwige tekort van middelen ten opzichte van behoeften