Kalme chaos

Patients tell us of encounters or practices that are sometimes strange, excessive, ‹perverse›, and irrational, and we at such moments hastily reach for explanations that help us normalize such experiences (Stein 2008, p. 53).

In haar artikel The Otherness of sexuality — Excess vraagt Ruth Stein aandacht voor het excessieve karakter van psychoseksualiteit. Ze bedoelt daarmee: het bovenmatige, buitensporige, grenzeloos-ontoereikende. Volgens haar wordt het seksuele soms te veel geromantiseerd, geësthetiseerd en genormaliseerd, ten koste van de meer duistere, archaïsche kanten; het excessieve dat psychische structuur kan ontwrichten maar ook kan worden gezocht ter herstructurering.

Recent las ik Kalme chaos, een roman van de Italiaanse schrijver Sandor Veronesi. Ik vond dat een aangrijpend boek, maar werd getroffen door het feit dat de recensies van het boek nalieten om een bepaald aspect van het boek te noemen, een aspect dat Steins stelling illustreert.

Pietro leeft samen met zijn vriendin Lara met wie hij een dochtertje van tien heeft, Claudia. In het eerste hoofdstuk ligt Pietro samen met zijn broer op het strand uit te hijgen. Ze hebben net gesurft; ze voelen zich onkwetsbaar en onaantastbaar. Plots horen de broers paniekkreten bij de vloedlijn: twee vrouwen dreigen te verdrinken. In een roes duiken ze de zee in en redden deze vrouwen; niemand kijkt echter naar de redders om. Pietro komt thuis en treft zijn dochtertje ontredderd tussen huilende, ontdane mensen rond het lichaam van Lara die net is gestorven aan een hartinfarct. Deze twee scènes vormen het overrompelende eerste hoofdstuk. Daarna komt het wachten op de vreselijke klap die maar niet komt. Na de begrafenis neemt het gewone leven weer zijn loop, met dat verschil dat Pietro besluit om zijn dochtertje naar school te brengen en haar daar op te wachten, iedere dag, in zijn auto, tot de school uit is; hij besluit niet (meer) naar zijn werk te gaan. In de luwte van het wachten komen steeds meer mensen hem, verwo