Wederzijdse bevruchting door deconstructie: Bespreking van: Jens De Vleminck & Eran Dorfman (red.) (2011). Sexuality and psychoanalysis — Philosophical criticisms. Leuven:  Leuven University Press. ISBN 978 90 5867 844 7,  240 pp., € 39,50

Volgens de inleiding, die De Vleminck voor zijn rekening neemt, is het hoofddoel van Sexuality and psychoanalysis om de seksualiteit als centraal thema in de psychoanalytische theorie en praktijk te ‹revitaliseren›. In deze bundel worden twaalf essays gerangschikt volgens vier thema's: ‹seksualiteit en metafysica›, ‹seksualiteit en klinische praktijk›, ‹seksualiteit en politiek› en ‹seksualiteit en esthetica›.

De filosoof Paul Moyaert start met een prachtig artikel over de vraag wat er beangstigend zou zijn aan seksueel plezier. Hiervoor ontwikkelt hij een filosofisch betoog rond de platonische opvatting over plezier als het vinden van voldoening (‹satisfaction›) die verschilt van de arestoteliaanse zelfontplooiing als ultiem plezier. Freud ontdekte dat seksueel plezier en angst inherent met elkaar verbonden lijken te zijn, doordat er een transitie, een verandering van positie, plaatsvindt van niet-plezier naar plezier: verandering beangstigt blijkbaar. Moyaert bekritiseert het enge denken van Freud over seksuele voldoening (het orgasme) en verbreedt dit denken met het lacaniaanse jouissance-concept. Zo komt hij tot een nieuwe definitie van plezier als ‹de vitale uitdrukking van de perfectie van de actie›: plezier als overgave aan de actie. Dit roept terecht angst op omdat de veilige grenzen van de freudiaanse economische voldoening in het niet verzinken bij de lacaniaanse jouissance en omdat dit morele vragen oproept over wat kan en niet kan.

Adrian Johnston tracht dieper in te gaan op een andere vraag van Freud, namelijk waarom seksualiteit als zodanig traumatisch is. Volgens de auteur heeft Freud hier zelf geen bevredigend antwoord op kunnen formuleren omdat hij een blinde vlek bezat voor het trauma van de dood en de inherente onrepresenteerbaarheid ervan. Aan de hand van Freuds zelfanalyse tracht hij verbanden te leggen tussen diens obsessie met sterfelijkheid en seksualiteit door de — reeds vaker bestudeerde en al bekende — hiaten bloot in deze zelfanalyse blo