Een revolutionaire psychoanalyticus: Bespreking van: Gottfried M. Heuer (red.) (2010). Sexual revolutions — Psychoanalysis, history and the father. New York/Hove:  Routledge. ISBN 978 0 415 57044 2,  312 pp., £ 22,99

Eigenlijk draait Sexual revolutions rond de figuur van Otto Gross (1877-1920), ‹een psychoanalyticus die een sterke persoonlijke band had met Freud, maar die ruzie met hem kreeg […] Hij werd beschuldigd van krankzinnigheid en werd opgesloten wegens zijn visie› (p. 141). Dit etiket van ‹geestesziekte› zou in de geschiedenis van de psychoanalyse nog vaak worden toegekend: ‹Jung, Ferenczi, Rank, Reich, om er maar enkele te noemen; men zou het haast als een ordeteken van verdienste kunnen beschouwen: de — psychoanalytische — revolutie die haar kinderen verslindt› (p. 125).

Otto Gross werd in 1877 geboren in Oostenrijk. 1 Zijn vader, Hans Gross, wordt beschouwd als een van de grondleggers van de criminalistiek en van de forensische geneeskunde; hij zou onder meer Arthur Conan Doyle vrij direct beïnvloed hebben. Na het behalen van zijn artsendiploma reisde Gross als scheepsarts naar Zuid-Amerika, waar hij verslaafd raakte aan opium en cocaïne. Hiervoor zou hij ettelijke malen worden opgenomen in diverse psychiatrische instellingen, onder andere in de Burghölzli-kliniek in Zürich, waar hij behandeld werd door Carl Jung. Hij was intussen psychiater geworden, en had al enkele veelbelovende artikels geschreven.

In 1903 huwde hij met Frieda Schloffer. Zij was een van de weinige ‹Teutoonse vrouwen› die door Freud geapprecieerd werden en hij had haar gaarne in analyse genomen (excuseer de woordspeling), liever dan Otto zelf, die hij naar Jung verwees. Zij had een korte affaire met Ernest Jones, die zelf door Otto Gross geanalyseerd werd.

Gross verdedigde anarchistische, communistische en feministische standpunten. Anti-psychiater avant la lettre, utopist en (seksueel) revolutionair, paste hij deze opvattingen consequent toe, in zijn psychoanalyses en in zijn leven. Hij had verschillende buitenechtelijke kinderen en werd ook verdacht van hulp bij de zelfdoding van minstens één van zijn minnaressen.

Een van de vele liefdesgeschiedenissen (ook beschreven in het boek) betrof de zusjes v