You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Tot op heden beschikken psychoanalytici nog niet over een richtinggevend paradigma voor het beëindigen van de behandeling. De grondtekst van Freud is natuurlijk wel bekend, namelijk De eindige en de oneindige analyse, die hij schreef kort voor zijn dood, maar die levert ons weinig houvast bij de actuele psychoanalytische praktijk. Een boek dat dit thema systematisch onderzoekt is dan ook zeer welkom.
Of men psychoanalyse beschouwt als een behandeling dan wel als een ervaring, maakt veel verschil uit voor het beëindigen. Het verdwijnen van symptomen is geen voldoende reden om de behandeling te beëindigen; de vlucht in de genezing is ons bekend. Er is meer nodig! De overdrachtsneurose dient voldoende doorgewerkt te zijn, ook de negatieve en de moederlijke overdracht verdienen aandacht (dit was de kritiek van Ferenczi ten aanzien van Freud). In de beginperiode van de psychoanalyse werd de nadruk gelegd op het opheffen van de infantiele amnesie, het verzwakken van de afweer, het verbreden van het egofunctioneren, het verzachten van een streng superego en het kunnen waarnemen van de analyticus als een reëel persoon. Later zag men in dat iemand pas klaar is om te stoppen wanneer de zelfanalytische functie ontwikkeld is. Het stellen van een einddatum brengt de analyse soms weer in beweging. Dit kan gepaard gaan met een crisis, wanneer