Hedendaags klassiek: Bespreking van: Morris N. Eagle (2011). From classical to contemporary psychoanalysis — A critique and integration. Hove/New York:  Routledge. ISBN 978 0 415 87162 4,  321 pp., £ 22,99

In zijn beroemde roman Il gattopardo (De tijgerkat) laat Giuseppe Tomasi di Lampedusa een van zijn personages de gevleugelde uitspraak doen: ‹Als we willen dat alles blijft zoals het is, moet alles anders worden.› Oud en nieuw zijn inherent met elkaar verbonden. Eagle lijkt met From classical to contemporary psychoanalysis in eenzelfde voetspoor te treden.

Het boek wil een overzicht geven van de vele ontwikkelingen en vernieuwingen die zich de laatste veertig jaar hebben voltrokken binnen het psychoanalytische veld. Veel van die nieuwe theorieën lijken radicaal te breken met de traditionele psychoanalytische theorie. Eagle deelt zijn boek logischerwijs in drieën, met een deel over de freudiaanse theorie, een deel over hedendaagse psychoanalytische theorieën en een afsluitend deel dat de voorgaande enigszins tracht te integreren. Al in zijn voorwoord probeert Eagle mogelijke kritische bedenkingen de pas af te snijden. In zijn bespreking van hedendaagse theorieën beperkt hij zich tot de objectrelationele theorie van Fairbairn, de relationele theorie van Mitchell, de zelfpsychologie van Kohut en de intersubjectieve theorie van Stolorow. Eagle laat aldus andere hedendaagse ontwikkelingen terzijde liggen, maar hij verklaart zijn keuze door te stellen dat hij zich richt op die theoretische ontwikkelingen die het meest representatief zijn voor hun tijdgeest, die op de meest radicale manier afstand nemen van de klassieke theorie, en die daardoor de grootste uitdaging vormen indien de psychoanalyse een zekere graad van eenheid wil bereiken of behouden. Eagle verdedigt ook zijn keuze om slechts in zeer beperkte mate klinische vignetten ter illustratie van bepaalde stellingnamen te hanteren. Maar zijn argument dat er steeds een groot verschil is tussen wat als vignet wordt gerapporteerd en wat er werkelijk plaatsvond, vind ik hier weinig overtuigend. Anderzijds beklemtoont Eagle dat hij geen praktijkgericht handboek wil brengen noch een nieuwe theorie. Een duidelijke verhelderi