Er moet een plek zijn …: Over het belang van vertrouwelijkheid in psychotherapie en psychoanalyse

Er moet een plek zijn … Toen ik klein was vond ik die plek bij mijn oma. Wij woonden tot mijn zevende in een negentiende-eeuws Amsterdams huis, driehoog, zo'n huis met een voor-, tussen- en achterkamer, waarbij de drie kamers van elkaar gescheiden zijn door schuifdeuren. Mijn ouders sliepen in de tussenkamer, de achterkamer was de woonkamer en in de voorkamer sliepen mijn broer, mijn zus en ikzelf. Maar dan was er nog het zijkamertje… Daar woonde mijn oma.

Toen ik later in analyse ging, bleek ik mij weinig te herinneren uit de tijd voor mijn zevende. Ik herinnerde mij een paar incidenten: hoe mijn broertje bij het op de bedden springen viel en zijn hoofd bezeerde, hoe beroerd ik me voelde toen mijn amandelen geknipt waren, een ruzie tussen mijn ouders. Maar wat ik mij vooral herinnerde waren mijn bezoekjes aan mijn oma. Hoe fijn het was om bij haar te zijn, hoe ik aan haar handen mocht voelen en mij verbaasde over het verschil tussen mijn handjes en de hare met de duidelijk zichtbare aders, hoe glimmend de koperen ketel was, hoe intrigerend de stof van haar jurk. Het was een plek waar ik tot mezelf kon komen, te midden van de drukte van ons huis, waar mijn moeder van mij, als oudste dochter, veel verwachtte wat ik niet waar kon maken. Het was een plek waar er aandacht was voor mij, waar er aandacht was voor waar míjn aandacht naar uitging. Waar er even niets hoefde, waar ik mocht dromen.

Later vond ik die plek in de spreekkamer van mijn analyticus. Ik was vastgelopen in mijn werk, twijfelde over mijn relatie, wist niet wat ik wilde. Er was veel wat mij dwarszat. Ik heb overwogen om daarover hier iets te schrijven, maar merkte bij de voorbereidingen van deze tekst dat ik mij niet kon voorstellen zo vertrouwelijk met u als lezer te willen worden.

In mijn analyse duurde het heel lang voordat de omgang met mijn analyticus zo vertrouwelijk was dat ik het met hém kon hebben over wat mij zo dwarszat. Het heeft flink wat tijd geduurd voordat de aanvankelijk onontwarbare kluwen