A dangerous method: Psychoanalysis goes Hollywood

Op 3 januari 2012 ging in de schaduw van het nog in kerstverpakking gehulde Brusselse Atomium de jongste film van David Cronenberg in avant-première. Na het filmfestival van Venetië en een doortocht in de Verenigde Staten en Frankrijk bereikt Cronenbergs langverwachte opus nu ook de Belgische en Nederlandse zalen.1 Dat de gerenommeerde cultregisseur, bekend van het betere horrorwerk als Crash en Spider , met A dangerous method een voor zijn doen wel heel bijzondere film heeft gemaakt, is wellicht een understatement. Gedocumenteerd door de gelijknamige studie (Kerr 2012), serveert Cronenbergs adaptatie van John Hamptons theaterstuk The talking cure ons een tranche de vie van Sabina Spielrein , een van de vrouwelijke pioniers van de psychoanalyse. Cronenberg laat de monsters dit keer achterwege en opteert voor een strak geregisseerd psychologisch kostuumdrama. Onder het rimpelloze oppervlak van victoriaanse Salonfähigkeit gaan de innerlijke demonen van de protagonisten echter niet minder heftig tekeer. En laat deze hoofdfiguren nu net niet de minsten zijn, namelijk Sigmund Freud en Carl Gustav Jung. Jungs vermeende verhouding met zijn patiënte — en latere studente en collega-psychiater — Spielrein, vormt de centrale verhaallijn. Deze laatste biedt echter tegelijkertijd een verdere inkijk in de interne keuken van de psychoanalytische Sache, inclusief het ontstaan en het tot een kookpunt komen van een van de befaamdste ruzies uit haar geschiedenis, resulterend in Jungs vadermoord op Freud. Het is wellicht de eerste keer dat het commerciële filmcircuit een podium geeft aan de driehoeksrelatie van Spielrein, Jung en Freud. Opmerkelijk in tijden van Freud-pesten en psychoanalyse-bashen, toch?

De film opent krachtig met de gedwongen opname van een achttienjarige Russische patiënte in Burghölzli. Een hysterisch tierende en wild om zich heen schoppende Sabina (Keira Knightley) wordt de Zürichse publieke instelling binnen geëscorteerd. Ze maakt er kennis met de haar toegewez