Obiit Joyce McDougall (1920-2011)

Toen via de nieuwsbrief van oedipe.org het overlijdensbericht van Joyce McDougall in mijn mailbox terechtkwam was het toch even slikken. In de loop van de jaren negentig las ik haar belangrijkste boeken (zie hieronder). ‹Neoseksualiteit›, ‹normopathie› en ‹transitoir object› zijn slechts enkele van haar oorspronkelijke concepten die mijn praktijk hielpen verhelderen. Maar ook om meer algemene redenen was de lectuur van McDougall een beklijvende en inspirerende ervaring. Aangezien ik voornamelijk werk met psychiatrische patiënten vond ik in haar meteen een wegbereider die veel onbetreden psychoanalytische paden heeft bewandeld. Theoretisch was ze daarbij niet experience distant, maar experience near. Ze was wars van elk dogmatisme en onder het motto ‹throw away the book› opende ze haar geest voor de steeds unieke psychoanalytische ontmoeting. Handelsmerk zijn dan ook haar rijke klinische vignetten waarin ze op levendige, authentieke en transparante wijze van de intimiteit in de spreekkamer getuigt. Het wemelt er van de enactments. Dit overdrachts-tegenoverdrachtsgebeuren wordt telkens weer scherpzinnig, spitsvondig en/of fijngevoelig geanalyseerd. Dit ook en vooral bij de ‹klassiek› onanalyseerbaar geachte patiënten. Ze vertonen ernstige tekorten in hun symboliserend dan wel mentaliserend vermogen. Ze zijn in hun vroege ontwikkeling geschaad, of vastgelopen door allerlei trauma. Ze hebben te lijden onder afgesplitste of gedissocieerde protomentale inhouden. Ze zijn niet toegekomen aan de meer gedifferentieerde objectrelaties van de depressieve positie en/of het oedipale register. Ze ontwikkelen diverse vormen van perversie die door haar worden begrepen als defensieve scenario's om diverse angsten te pareren. Ze kenmerken zich ten slotte door diverse vormen van negatieve overdracht en van destructieve aanvallen op de psychoanalytische borst. Als geen ander waagt McDougall zich dan als actieve participant op de vloer van de figuurlijke spelkamer om er op doordachte