Bruidsbrieven: Bespreking van: Sigmund Freud & Martha Bernays (2011). Die Brautbriefe Band I — Sei mein, wie ich mir's denke: Juni 1882 - Juli 1883. Redactie: Gerhard Fichtner, Ilse Grubrich-Simitis, Albrecht Hirschmüller. Frankfurt am Main:  S. Fischer Verlag. ISBN 978 3 10 022807 9,  628 pp., € 48,-. Een Engels-Amerikaanse uitgave is in voorbereiding.

Graag wil ik hier een monumentale uitgave van de Brautbriefe signaleren. De uitgave is gepland in vijf delen, waarvan dit het eerste is. Het geheel belooft een Fundgrube zonder weerga voor de Freud-Forschung te worden. Het is niet de eerste keer dat het publiek de bruidsbrieven kan lezen. De eerste uitgave werd bezorgd door Freuds zoon Ernst en zijn vrouw Lucy (Freud 1960). Vervolgens zijn deze brieven separaat uitgegeven en in deze vorm ten slotte in het Nederlands vertaald door Wilfred Oranje onder de titel Bruidsbrieven — Brieven aan Martha Bernays uit de jaren 1882-1886. Echter, het betreft hier slechts 93 brieven van Freud, terwijl de uitgave die nu op stapel staat bij elkaar 1539 brieven en briefjes telt, waarvan er 793 geschreven zijn door de toekomstige bruid Martha Bernays. Van het nu uitgegeven deel I met zijn in totaal 230 brieven werden slechts twaalf brieven eerder gepubliceerd. Bovendien waren de brieven van Martha tot dusverre geheel terzijde gelaten. Iemand die geïnteresseerd is in de bruid, in haar persoon, vindt hier dus geheel nieuw materiaal. De tekstbezorgers Fichtner, Grubrich-Simitis en Hirschmüller behoren niet alleen in Duitsland maar ook wereldwijd tot de top van de Freudkenners. Hun commentaren en toelichtingen — kortom, hun wijze van editeren — zijn van de hoogste kwaliteit. Het is verbazingwekkend wat zij uitzoeken en weten mee te delen.

Martha zag op tegen haar zeer ernstige, geleerde en strenge vriend, maar zij bood soms krachtig weerwerk, zoals haar aanhef van een brief uit het begin van de relatie mooi laat zien: ‹Mijn goede, liefste, beste, onaangename, onuitstaanbare vriend, mijn zachte, toegevende tiran, mijn Sigi!› (2 september 1882). Freud was dolverliefd, vol van zijn bruid, maar zeer bezitterig, dwingend, eisend, stikjaloers en soms wanhopig. De voorbeelden van de jaloerse, exclusieve Freud zijn legio. Freud is zwaar en serieus, Martha is lichter en speelser. Freud wilde haar exclusief bezitten. Vroegere geliefden — in het plat