Een nieuwe droomduiding: Bespreking van: Tobie Nathan (2011). La nouvelle interprétation des rêves. Parijs:  Odile Jacob. ISBN 978 2 7381 1905 6,  249 pp., € 21,90

Vol verwachting keek ik uit naar wat Tobie Nathan, hoogleraar psychologie en gerenommeerd expert in de etnopsychiatrie, aan nieuwe inzichten over de droomduiding zou bijdragen. Zijn inbreng in La nouvelle interprétation des rêves is vooral geïnspireerd op de Oneirocriton van Artemidorus van Daldis, de islamitische geschriften uit de Middeleeuwen (Ibn Sirin), de Joodse overlevering (Schlomo Almoli), en zijn eigen transculturele ervaringen. Hij verwijst regelmatig naar De droomduiding van Freud, een werk dat hij ondanks zijn psychoanalytische achtergrond zeer kritisch benadert. La nouvelle interprétation des rêves is daarbij ook veel meer een cultureel antropologisch document, dat weinig psychoanalytische of neurobiologische accenten legt.

Volgens Nathan situeert de droom zich op het grensgebied tussen het onzinnige, het wisselvallige en het sacrale. De droom is in de eerste plaats een beweging: een filmisch gebeuren vol actie, interactie, enscenering en opeenvolging; ook een paradoxale aangelegenheid, die zijn oorsprong heeft in de intiemste kern van onszelf maar als fenomeen vreemd voorkomt aan onszelf. We nemen de droom waar als een verschijnsel dat op ons afkomt, als uit een andere wereld. De droom bevat een boodschap waarvan we de afzender noch de geadresseerde kennen. De droom is een dialoog met een partner die van een radicaal andere natuur is dan de dromer zelf. De duiding is het obligate complement van de droom, zoals de keerzijde van een medaille. Een droom is een verzoek tot interpretatie, de droom is op zoek naar een duider. Een droom kan ook niet los gezien worden van de duider. De functie van de duider is niet expliciteren, verklaren of vertalen — wel: faciliteren, zodat de beweging van de droom zich kan realiseren in de externe wereld (‹un interprète de rêves est donc un accoucheur de lendemains›). In de visie van Nathan is een droom gericht op de toekomst; elke duiding schetst en creëert de toekomst. In zijn visie heeft de droom een profetische functie.