You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Met behulp van casusmateriaal verhelder ik de dynamiek van suïcidaliteit1 bij patiënten met ernstige (vooral borderline) persoonlijkheidsproblemen. Hierbij ligt de nadruk op de invloed van problemen op het gebied van het mentaliseren op suïcidale affecten, belevingen en fantasieën.
Patiënten met ernstige persoonlijkheidsproblemen zijn kwetsbaar voor suïcide. In onderzoek stelde men herhaaldelijk vast dat het percentage suïcides bij patiënten met borderlineproblematiek acht tot tien bedraagt (Bateman & Fonagy 2004). Het percentage suïcidepogingen bij deze patiënten is nog veel hoger.
Het is onmogelijk te spreken over de dynamiek bij de suïcidale borderlinepatiënt. Suïcidaliteit is een complexe affectieve toestand, die verschillend is bij verschillende patiënten en bij dezelfde patiënt op verschillende momenten. Bovendien zijn er ongetwijfeld zowel gelijkenissen als verschillen tussen de dynamiek bij suïcidale patiënten met borderlineproblematiek en met bijvoorbeeld depressieve of melancholische problematiek. De fantasieën, doelen en psychische mechanismen van suïcidaliteit lenen zich niet tot diagnostische classificatie (Maltsberger & Buie 1980).
Ik laat me bij mijn beschrijving van suïcidale dynamiek leiden door de woorden van Peter, een vijfentwintigjarige man. Ik behandelde Peter binnen de context van mozAïek, een klinisch psychotherapeutische afdeling voor patienten met ernstige persoonlijkheidsproblemen. De behandeling op mozAïek wordt theoretisch gestuurd vanuit de objectrelatietheorie en de gehechtheidstheorie. Er wordt — ook in de individuele psychotherapie — vooral gewerkt aan het versterken van het mentaliseren in en over alle relationele gebeurtenissen op de afdeling. Concreet houdt dit in dat de therapeut voortdurend probeert de aandacht van de patiënt te richten op mentale processen (gevoelens, gedachten, verlangens, fantasieën) in zichzelf en in anderen. Vanuit een nietwetende en geïntrigeerd nieuwsgierige houding stimuleert hij of zij de patiënt om te ref