Drift en grip

Gedurende de eerste dagen na de geboorte is de kracht van de grijpreflex van de baby niet te evenaren. Nadien zullen we nooit meer met een hand ons eigen gewicht kunnen dragen. In die vroegste periode grijpt de baby zich bovendien vast aan alles wat maar met zijn handjes in aanraking komt, of dat nu een grotemensenvinger is of gelijk welk prul. De pasgeborene zoekt gretig houvast in de nog weinig gedifferentieerde wereld. Dat houvast als zodanig is belangrijker dan de aard van het object dat zich ertoe leent. Al na een half jaar is de grijpreflex helemaal verdwenen en heeft hij plaatsgemaakt voor een meer doelgericht grijpen. De aard van het object gaat dan een rol spelen, er ontstaan voorkeuren in de pogingen grip te krijgen op de wereld. We kunnen ons echter de vraag stellen of ook na het verdwijnen van de grijpreflex onze onuitroeibare nood aan houvast niet altijd iets behoudt van zijn oorspronkelijke ongerichtheid. Vooral in gevaarsituaties grijpen we ons als een volleerde baby vast aan eender welk object dat ons pad of onze voorstellingen kruist. Als zijn hele leven hem dreigt te ontglippen zoekt Vincent, de amateuralpinist uit de Nederlandse roman Grip van Stephan Enter, wanhopig houvast aan de kleinste oneffenheid in een steile klifwand in Engeland. Bijna aan de bovenrand gekomen, verliest hij echter greep op de situatie. Hij klemt zich zo krampachtig vast dat zijn knokkels wit worden, zijn hele lichaam trilt van misselijk makende angst. Pas als zijn angst geweken is, kan loslaten een optie worden. Daarnaast hebben we ook onze zeer persoonlijke onwrikbare overtuigingen, waar we ons angstvallig aan vastklampen en die we ons niet laten ontnemen. Zo laat ook de van zijn eigen gelijk overtuigde dwangneuroticus zich niet van de wijs brengen en zal hij iedereen die daar pogingen toe doet, bijvoorbeeld een psychoanalyticus of psychotherapeut, angstvallig op afstand houden. En ook als analyticus zelf kunnen we even halsstarrig gehecht zijn aan ons theoretisch of klin