You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Mensen met een verstandelijke handicap in combinatie met ernstige psychopathologie behoren om evidente redenen zelden tot het vaste klantenbestand van een psychoanalyticus. Toch kan de ontmoeting tussen de psychoanalyse en de wereld van de verstandelijke handicap vruchtbaar zijn, ook voor de psychoanalyse. Het gaat er hier immers niet om het goud van de klassieke kuur aan te lengen met het lood van het therapeutische enthousiasme, want zelfs met een zeer sterk aangepaste techniek komt men niet ver bij mensen die vanwege hun handicap slechts zeer rudimentair kunnen spreken en door hun psychopathologie slechts zeer weinig kunnen spelen. Daardoor komt de psychoanalyticus in de onmogelijkheid zijn ‹elders verworven competenties› toe te passen, en wordt hij gedwongen zich te bezinnen op de antropologische en ethische grondslagen van zijn discipline. Met het oog op een dergelijke bezinning presenteer ik eerst Xavier.
Xavier is een Franstalige jongeman van eenentwintig jaar. Ten gevolge van het alcoholisme van zijn moeder wordt hij geboren met het foetale alcoholsyndroom. Als hij vier jaar is, wordt hij door de jeugdrechtbank in een instelling geplaatst en wordt op bevel van de jeugdrechter het contact met zijn moeder totaal verbroken. Hij gaat dan wel nog op bezoek bij zijn vader maar komt zodanig angstig en overstuur terug van deze bezoeken dat ook die worden stopgezet op grond van ernstige vermoedens van geweld.
Op tienjarige leeftijd wordt hij opgenomen in een pleeggezin en gaat hij naar een andere school. Hij heeft vooral een goede band met zijn pleegvader, die een ‹copain› voor hem is, hem houvast biedt en hem laat meewerken in de tuin. De eerste jaren gaat dit goed, maar dan begint hij op school gepest te worden door even ‹karaktergestoorde›, maar intellectueel sterkere medeleerlingen. De school raadt het pleeggezin aan een andere school of opvang te zoeken. Ondertussen wordt ook voor het pleeggezin de zorg voor Xavier heel zwaar wegens gezondheidsproblemen van