Oprechte deelneming

In ons kleine taalgebied lopen — voor zover ik het kan overzien — minstens tien analytische opleidingen. Al deze opleidingen, ook de vier die georganiseerd zijn als postgraduaat aan een Vlaamse universiteit, zijn verbonden aan en leiden tot het lidmaatschap van in totaal negen analytische verenigingen voor psychoanalyse of psychoanalytische psychotherapie. Hoewel we overal het bekende drieluik ‹persoonlijke analyse/leertherapie — theoretische en praktijkseminaries — supervisie› terugvinden, verschillen deze opleidingen sterk, bijvoorbeeld wat betreft de verhouding tussen de drie luiken of de accentuering van een bepaalde theoretische orientatie. Het is niet zo dat men in elke vereniging dezelfde psychoanalyse voorgeschoteld krijgt. Elke vereniging levert als het ware haar ‹eigen› analytici of psychotherapeuten af. Kwesties zoals in welke mate de historische erfenis van de psychoanalyse in de opleiding opgenomen moet worden, hoe de indicatiestelling dient te gebeuren, of wat nu eigenlijk het doel is van een analytische behandeling, om er slechts enkele te noemen, zullen in elke opleiding op een andere manier benaderd worden. Om nog te zwijgen van onderliggende vragen of de psychoanalyse een natuurdan wel een geesteswetenschap is of zou moeten zijn, of welke plaats we causaliteit en hermeneutiek erin moeten toekennen. Of dat erg is? De vraag dringt zich meer op dan het antwoord. Pogingen om in ons verbrokkelde analytische landschap bestaande opleidingen onderling te integreren of meer op elkaar af te stemmen zijn tot nu in elk geval weinig succesvol gebleken.

Zoals in elke opleiding of vereniging voorstellingen circuleren over wat een ‹geode› therapeut of analyticus is, zo ook zal elke opleiding haar eigen blinde vlekken hebben voor het gevaar dat ze loopt de creativiteit van haar kandidaten om zeep te helpen (vgl. Kernberg 1996). En wat te doen met het verlangen een ‹goed› analyticus te worden of ‹af te leveren› in het licht van Bions vermaning: ‹A desire to be a good