Een andere taal

De herinnering aan mijn eerste psychoanalytische studiemiddag staat me nog helder voor de geest. Overal liepen grijze, donker geklede en slim ogende mensen rond, en de onzekerheid over mijn misplaatstheid in deze context was groot. Ik volgde de opleiding tot psychotherapeut, lag zelf net op de bank en neigde voorzichtig naar analytisch werken. Van de lezingen die dag begreep ik inhoudelijk vrijwel niets en ik kreeg het gevoel nog minstens een bibliotheek te moeten lezen om me de taal eigen te maken die al die geleerde mensen spraken. Maar de bevlogenheid van de refererende analytici verraste me en maakte indruk.

Jaren later ging ik als kandidaat naar mijn eerste EPF-congres in Wenen. De mores der hiërarchie werden duidelijk toen werd gevraagd ‹of ‹wij› niet een ânder programma dienden te volgen?› Van de lezingen begreep ik iets meer, maar het waren wederom vooral de passie en nauwkeurigheid van de analytici — als ze over hun cliënten spraken — die me bijbleven. De ‹working party› waar ik aan deelnam bood een nieuw inzicht. In het tweedaagse intensieve werk werd me duidelijk dat er net zoveel manieren van kijken zijn als er analytici zijn. Ze hebben ‹dezelfde› bibliotheek gelezen, maar wat zij doen in de spreekkamer is steeds weer heel persoonlijk: dé analyticus bestaat dus niet!

Het volgende avontuur betrof het APsA-congres in New York. Het buitenland leek te verbinden; analytici van verschillende verenigingen werken, eten en lachen er samen. Vervolgens stond ik voor de taak in een kandidatenseminar uit te leggen waarom we in het kleine Nederland zo veel verenigingen hebben; het voelde even alsof ik moest klikken over de ruzies tussen papa en mama. Om me daarna in een workshop over het beëindigen van analyses juist weer verbonden te voelen met én de aanwezige collega's én het materiaal dat werd gerefereerd. Mijn conclusie was dat hoewel er veel verschillende soorten analytici bestaan,