Vertrouwen: het voordeel van de twijfel en de zwakste schakel

In het door literatuur en rijke ervaring geïnspireerde artikel van Nicole Vliegen wordt ons een ethische spiegel voorgehouden die de normen en waarden reflecteert die het handelen van de opleider en supervisor kleuren en de dilemma's die daarbij op de achtergrond altijd spelen. Het maakt aannemelijk dat er binnen de opleidingen een klimaat gecreëerd moet worden dat voldoende voorspelbaar en veilig is. Zowel in Nederland als in Vlaanderen is een tripartiet en non-reporting model gangbaar (dat laatste voor wat betreft de persoonlijke leerervaring), dat na afloop van de opleiding gecontinueerd wordt met intervisie en permanente educatie. In hedendaagse termen zou je kunnen spreken van het optimaliseren van ‹the mentalizing stance›, waardoor het opleidings- en supervisieproces ‹not only enhances continuous learning from experience about the model but also creates a nonpersecutory supervisory context that is far more facilitating of the enhancement of mentalization […]› (Bleiberg e.a. 2012, p. 496). De door Vliegen genoemde selectiecriteria voor iemands persoon en groeipotentieel proberen ondanks hun beperkingen hieraan bij te dragen. Getracht wordt vervolgens een evenwicht te vinden tussen vertrouwelijkheid en beoordeling, hoewel objectiveerbare en subjectieve aspecten daarin door elkaar kunnen blijven lopen. Doel is een professionele standaard, gebaseerd op ontwikkeling van psychotherapeutische competenties en op persoonlijke groei die op zijn minst ‹goed genoeg› te noemen is. Terecht wordt erop gewezen dat men zich bewust moet zijn van kansen én risico's door afhankelijkheidsrelaties, macht en idealisatie. Maar wat gebeurt er wanneer het beeld in eigen of andermans spiegel minder fraai blijkt, of het spiegelbeeld deels ontbreekt?

De geschiedenis van de psychoanalyse, maar ook de hedendaagse behandel- en opleidingscontext, kent legio voorbeelden waarbij de ethische integriteit in enige of in grove mate is geschonden. Zo is er de overbelaste supervisant die het patiënten