Een (te) geïntersubjectiveerde psychoanalyse: Bespreking van: Lawrence J. Brown (2011). Intersubjective processes and the unconscious — An integration of Freudian, Kleinian and Bionian perspectives. Hove/New York:  Routledge. ISBN 978 0 415 60700 1, xviii +  267 pp., £ 23,99

Lawrence J. Brown, psychoanalyticus bij de Boston Psychoanalytic Society and Institute, onderzoekt de ontwikkeling van de psychoanalyse vanuit intersubjectief perspectief. Zijn rijk gestoffeerde en klinisch onderbouwde Intersubjective processes and the unconscious is de consequente weergave van zijn radicaal intersubjectivistische visie op de psychoanalyse. Het gaat niet zomaar over intersubjectieve aspecten van onbewuste processen of over de rol van intersubjectieve momenten in de analytische behandeling, nee, het onbewuste is in wezen intersubjectief en de analytische therapie is fundamenteel een intersubjectief gebeuren. Aansluitend probeert Brown aan te tonen dat de ‹intersubjectieve school› niet enkel een stroming is van deze tijd maar dat het intersubjectieve karakter van de psychoanalyse reeds impliciet aanwezig was in de beginjaren van de psychoanalyse. Het is niet omdat de term ‹intersubjectiviteit› voor het eerst werd gebruikt in 1978 door Stolorow, Atwood en Ross, dat de intersubjectiviteit pas vanaf dan haar intrede deed. In een zeer uitgebreid historisch overzicht, voor mij de interessantste helft van het boek, laat de auteur zien hoe het psychoanalytische gedachtegoed doordrongen is van de idee dat het psychisch functioneren tot in zijn diepste vezels intersubjectief is.

Freuds stelling dat de analyticus met zijn onbewuste als een receptief orgaan gericht moet zijn op het onbewuste van de patiënt