Reis naar later over het spoor van vroeger: Verslag van: Identiteit in beweging — Verandering doet leven [Amsterdam, 2 november 2012]

Luisterend naar Dora, de Wolvenman, Oedipus en Hamlet ontwierp Freud zijn theorie over het ‹psychische apparaat› — het ‹apparaat› dat hij trachtte biologisch te funderen. Kinderen hebben fantasieën over hun eigen lichaam en over het lichaam van hun ouders. Via en vanuit het lichaam ontdekken kinderen zichzelf en de wereld. Fantasieën maken sporen, sporen waarover de trein van de ontwikkeling naar de volwassen persoonlijkheid kan rijden.

Freud leidde zijn theorie over de ‹gewone› ontwikkeling af uit observaties van het ‹netniet› gewone. Hij beschouwde een symptoom als een uitvergroting van een stuk spoor, van waaruit het hele net te overzien is. Een literair personage is een verdichting van een werkelijkheid. Freud gebruikte personen uit de literatuur om de ‹reële› psychische constellatie van zijn patienten te begrijpen. De Commissie Wetenschap van de Nederlandse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie combineerde — in deze vooral ook hermeneutische traditie — patientenverhalen, romanverhalen, inrichtingsverhalen en gedachten over techniek, om zo vanuit allerlei perspectief het begrip ‹identiteit› te belichten: identiteit, de modernere variant op het ‹psychische apparaat› van Freud. Het spoor van het verleden eindigt op een station waar de toekomst van de nvpp wordt besproken. Empirisch onderzoek bestaat hier uit inspirerende n=i-studies. Alessandra Lemma spreekt over genderidentiteitsproblematiek: een meisje is een meisje, een jongen is een jongen. Maar Lemma's patient is een man die zich vrouw voelt. Als jongetje probeerde hij een eigen identiteitsspoor te vinden door op mama's hoge hakken te lopen. Lemma heeft hem/haar als volwassen vrouw-in-wording in behandeling. Hij-zij zal geopereerd worden. Penis eraf, vagina erin, dat is de oplossing. Lemma beschrijft zijn-haar gevecht op zoek naar een identiteit. Hij-zij is een karikatuur van de vrouwelijke identiteit. Net te opvallend decolleté, net te hog