Cinefilie in Cinema Egzotik

Eén keer per maand, op een vrijdagavond, vindt in Film Instituut EYE in Amsterdam een zogeheten Cinema Egzotik plaats, waarbij twee relatief obscure films in samenhang met elkaar worden vertoond. Bezoekers zitten niet op de achterste rijen in de zaal, maar ergens vooraan, want cinefielen zitten graag dicht bij het scherm. ‹Wordt de film digitaal geprojecteerd?› roept iemand naar inleider Martin Koolhoven, en als die zegt dat Jacques Tourneurs Cat people op 35mm wordt vertoond, stijgt spontaan gejuich op. Het is eens te meer een signaal dat cinefilie — de obsessieve liefde voor film — bovenal in nostalgie is gedrenkt. In de regel verkiest de filmliefhebber (het ongepolijste) celluloid boven de ‹koude perfectie› van digitaal. De oneffenheden in de vertoning maken voor dit publiek juist de charme uit van de avond.

Behalve een beleden voorkeur voor de ‹oude› materialiteit van het medium film prefereert de cinefiel films die zijn gemarginaliseerd in de filmgeschiedenisboeken. Die matige receptie is een gunstige, zelfs bijna noodzakelijke voorwaarde voor het kijkplezier: omdat de film op een moreel dan wel esthetisch vlak grenzen tartte, gunt de cinefiel hem nu, vele jaren na dato, graag een eervol podium, als een ‹ruwe diamant›. Amateuristisch ogende special effects en houterige acteerprestaties zijn geen afknapper, maar verhogen de sfeer.

Aan de voorliefde voor dit type cultcinema kleeft een onmiskenbaar temporele dimensie. Paul Willemen (1994, p. 227) omschrijft cinefilie als een welhaast necrofiele passie om (bijna) uitgestorven filmbeelden in herinnering terug te roepen. Die passie wordt uiterst bewust beleefd, want ze is vaak ontbrand vanwege de kennis die de cinefiel heeft omtrent de productiegeschiedenis of het oeuvre van de regisseur dan wel van bepaalde acteurs. Inleidingen zijn daarom onontbeerlijk, omdat die buitentekstuele informatie nodig is om de filmvertoning als een gebeurtenis voor gelijkgestemden te kunnen beleven. Door de setting van ‹cinefielen onder m