You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Jean-Bertrand Pontalis (15 januari 1924-15 januari 2013)
Amper een half jaar na het overlijden van zijn spitsbroeder Jean Laplanche neemt de Franse culturele wereld afscheid van de gerenommeerde filosoof, psychoanalyticus en romancier Jean-Bertrand Pontalis (De Vleminck 2012). Pontalis, die net de kaap van de negenentachtig rondde, maakt deel uit van de derde generatie Franse analytici, met — naast Laplanche — klinkende namen als Wladimir Granoff, Serge Leclaire, Didier Anzieu en André Green (Hebbrecht 2012). Voor Pontalis, bekend onder de roepnaam ‹Jibé› (JB), waren filosofie, psychoanalyse en literatuur geen afzonderlijke regionen doch het ongedifferentieerde speelveld waarbinnen zijn denken zich organisch voltrok. Als geen ander van zijn generatie sprak hij steeds als uit één mond namens zijn drie Gratiën.
Pontalis is een product van de Parijse bourgeoisie. Hij loopt dan ook het modeltraject dat bij zijn status past. Een gedegen vorming op de Parijse Lycea Pasteur en Henri-IV stoomt hem klaar voor de Sorbonne, waar hij in 1945 zijn studie in de filosofie afrondt met een werkstuk over Spinoza. Na het beëindigen van de lerarenopleiding gaat Pontalis, die als leerling van de Parijse god Jean-Paul Sartre ook schrijft voor diens spraakmakende tijdschrift Les Temps Modernes, lesgeven aan diverse lycea. Met de steun van Maurice Merleau-Ponty, die andere exponent van de fenomenologie en het existentialisme, start hij vervolgens een academische carrière aan het Centre Nationale de la Recherche Scientifique. Tegelijk wenkt ook de divan. Pontalis engageert zich in een zevenjarige leeranalyse bij Jacques Lacan. Op regelmatige basis notuleert Pontalis, als de Otto Rank van dienst, diens Séminaires in het Hôpital Sainte-Anne. Wanneer Lacan de erkenning van de Societé Française de Psychanalyse door de IPA in de weg staat en daarop zijn École Freudienne de Paris opricht, keert Pontalis hem de rug toe. Hij wordt stichtend lid van de Association Psychanalytique de France.
Boeiende ti