Het werken met de systeem-psychodynamiek van interorganisationele samenwerking: inspiratie vanuit de psychoanalyse

Als organisatiepsychologe houd ik mij — in de functie van docent, onderzoeker, opleider en adviseur — bezig met het begrijpen van de sociale en psychologische dynamiek die zich binnen en tussen groepen en organisaties afspeelt. Een systeem-psychodynamisch perspectief, een manier van kijken en werken die onder meer voortbouwt op ideeën uit de psychoanalyse, ervaar ik hierbij als uitermate waardevol. In dit artikel beoog ik de meerwaarde van dit perspectief op dit fascinerende werkterrein te verkennen en te illustreren. Hiertoe schets ik eerst wat ondereen systeem-psychodynamisch perspectief wordt verstaan en hoe dit perspectief zich verhoudt tot de psychoanalyse. Vervolgens ga ik dieper in op het domein van interorganisationele samenwerking — een relatief nieuw fenomeen in de wereld van management en organisatie. Ik geef een voorbeeld van een recent project, namelijk over de samenwerking tussen een veelheid van partijen in het kader van de verbreding van een snelweg waar ik als adviseur bij betrokken was, en beschrijf de systeem-psychodynamiek en hoe ermee gewerkt is. Ik besluit met enkele gedachten over de rol die opleiding kan spelen in de mogelijke verbreiding van het werken vanuiteen systeem-psychodynamisch perspectief. Voor een meer volledige bespreking van de theorie en praktijk van systeem-psychodynamiek verwijs iknaarVansinaen Vansina-Cobbaert (2008). Van de Loo (2011) biedt een korte introductie.

Voor een systeem-psychodynamisch perspectief in de context van het werken met groepen en organisaties is het begrijpen van dynamische processen van en in groepen en organisaties, die functioneren als (onderdelen van) sociale systemen in een voor dat systeem relevante context, essentieel. Individuen worden hierbij niet eenvoudigweg als autonome wezens beschouwd, maar als