You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
De Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie hield haar studiedag dit jaar onder de titel Gegijzeld door demonen — Trauma in psychoanalytische therapie. De dag werd georganiseerd door de Sectie kind, jeugdige en gezin.
Voorzitter Gaston Cluckers schetste hoe trauma, begrepen als een massieve aanval op het vermogen om te denken en te symboliseren, vooral vanuit de therapeutische invalshoek aan bod zou komen. Hoe kan de therapeut een ruimte creëren voor het ondenkbare en onzegbare? Hij noemde drie fundamentele topics: hoe te denken over het ineenstorten van de capaciteit tot mentaliseren; hoe de overdracht en tegenoverdracht te overleven en ermee om te gaan, eventueel ook als opdracht voor het behandelteam; ten slotte de opgave om de overlever, die zich vreemd en onbegrepen voelt in zijn omgeving, te helpen uit zijn isolement te komen. Als eerste spreker hoorden we Trudie Rossouw, psychiater en psychoanalytica, werkzaam in ambulante en residentiële centra in Noordoost-Londen. Zij had het over op mentalisatie gebaseerde therapie (MBT) bij getraumatiseerde adolescenten die zichzelf beschadigen. Zij bracht een stevig gedocumenteerde en onderbouwde uiteenzetting met (te) veel visueel materiaal.
De kern van haar betoog was de rol van mentalisatieproblemen bij zelfbeschadiging en meer bepaald de poging om het zelf te bevrijden van het ‹alien self›. Wanneer de zorgfiguren in het beantwoorden van de emoties van het kind herhaaldelijk nietafgestemde emoties terugspelen ontstaat een vreemde-zelfervaring die, verinnerlijkt, verwordt tot een basis voor zelfkritiek en zelfhaat, een innerlijke achtervolgende ‹demon›. Zelfbeschadiging wordt beschouwd als een poging om deze innerlijke achtervolger te evacueren. Rossouw illustreerde met casuïstiek hoe bij jongeren met zwakke mentalisatiemogelijkheden dagelijkse frustraties een emotionele arousal teweegbrengen die hun mentalisatie onderdrukt en hun zwakke zelfgevoel en alien self activeert. Dit leidt tot acting-out, zoals krasse