You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
La poésie dans une oeuvre, c'est ce qui fait apparaître l'invisible (Saurraute 1962, p. 53).
Eerder literatuuronderzoek (Vannieuwenborg 2011) liet uitgebreide evidentie zien voor de therapeutische waarde van het werken met poëzie bij patiënten met goede realiteitstoetsing en voldoende mentalisatiecapaciteit.1 Patiënten bij wie deze ontbreken, hebben het moeilijk om affecten te differentiëren en te benoemen. Voor hun behandeling is het cruciaal eerst de capaciteit tot mentalisatie of reflectie in gang te zetten, te stimuleren, en hun ervaringen vorm te helpen geven (Choi-Kain & Gunderson 2008; Fonagy & Bateman 2007; Vermote 2005). De klinische praktijk leert ons dat dit een grote evenwichtsoefening is. Doordat de patiënt moeite heeft om te symboliseren, loopt de therapeut het risico dat interventies op symbolisch niveau erg concreet en als ‹realiteit› worden ervaren. Dit kan leiden tot verwarring, overspoeling of verdere verbrokkeling.
Over de mogelijke waarde van het werken met poëzie bij patiënten met zwaardere problematiek2 is wel geschreven maar veel minder (Roy e.a. 2004; Shafi 2010; Tamura 2001), en vaak ook gaat het om oude studies (Hallowell & Smith 1983; Miller 1978). Bij ons groeide de vraag of poëzie ook bij deze groep een medium zou kunnen zijn om mentalisatie te bevorderen en zo het psychisch functioneren te verbeteren. Onder ‹poëzie› verstaan we in dit artikel alle tekst die door de combinatie van vorm, beelden, woorden, klanken en betekenissen een bijzondere zeggingskracht krijgt en bepaalde gevoelens, ervaringen of ideeën kan overbrengen op een manier die ‹raakt›. Het gaat om meer dan alleen vormen heeft te maken met een manier van kijken die verder gaat dan het concrete, nuchtere, en ook een affectieve verbinding kent.
In deze tekst willen we vanuit onze eigen ervaringen met psychotische patienten3 weergeven hoe het werken met poëzie voor hen therapeutisch kan zijn. Om dit tegen een bredere achtergrond te plaatsen bespreken we eerst de verdiensten van h