You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Het gebeurt mij niet vaak dat ik in de toekomst kan kijken, maar nu heb ik een boek in handen dat in 2014 is uitgekomen terwijl het nog 2013 is op het moment dat ik het onder ogen krijg. Samen met de titel The play within the play, wat een duizelingwekkende verdubbeling suggereert, wekt het bij mij de indruk dat ik met iets heel speciaals te maken heb. Is het een teken aan de wand dat de ene tijd als coulissen over de andere schuift en dat binnen een toneelspel een ander spel wordt opgevoerd? The play within the play gaat over enactment, zoals de ondertitel The enacted dimension of psychoanalytic process aangeeft. ‹Enactment› is oorspronkelijk een juridische term die verwijst naar wetsbepaling en legalisering. In de toneelwereld betekent het ‹enscenering› en ‹mise-en-scène›. In het algemeen verwijst het naar de realisering van iets transcendentaals in iets waarneembaars zoals de transformatie van energie in een dans (cf. Susan Sontag 1966). In de psychoanalyse werd ‹enactment› voor het eerst gebruikt door Ted Jacobs in 1986. De term zorgde voor nogal wat verwarring omdat er al termen bestonden die ongeveer in dezelfde richting wezen zoals projectieve identificatie (Melanie Klein), acting out (Phyllis Greenacre), role responsiveness (Joseph Sandler), tegenoverdrachtsstructuren (Lucia Tower), nieuwe objectrelatie (Hans Loewald), unconscious negotiated resistance (Dale Boesky) en transformation (Edgar Levenson). Toch zet Gil Katz enactment neer als een belangrijk psychoanalytisch concept ondanks de overlap met andere begrippen uit de psychoanalyse en de verwarring die het teweeg heeft gebracht in psychoanalytische kringen. Overdracht en tegenoverdracht, waaronder acting out en enactment vallen, zijn vormen van herinnering en herhaling binnen de actualiteit van de relatie met de analyticus, hetgeen intrinsiek is aan het psychoanalytische proces. Men kan zich hierbij afvragen of herinnering en herhaling zaken zijn die elkaar uitsluiten. Herinnering behelst immers een zek