Briefwisseling of biografische schets?: Bespreking van: E. James Liebermann & Robert Kramer (red.) (2012). The letters of Sigmund Freud & Otto Rank — Inside psychoanalysis. Baltimore:  Johns Hopkins University Press. ISBN 9781421403540,  384 pp., $ 34,95

Het is zeer verheugend dat met The letters of Sigmund Freud & Otto Rank een voor de geschiedenis van de psychoanalyse zeer belangrijke briefwisseling nu eindelijk is uitgegeven. Hiermee zijn alle briefwisselingen tussen Freud en de leden van het ‹geheime comité› gepubliceerd op die met Sachs na. Een van de bewerkers is James Liebermann, die in 1985 een biografie over Rank publiceerde.

Otto Rank, geboren in 1884 als Otto Rosenfeld, was een machinebankwerker die in zijn vrije tijd alles las wat hij te pakken kon krijgen, waaronder Freuds Die Traumdeutung. Hij werd door zijn huisarts Alfred Adler in 1905 meegenomen naar de ‹Mittwochgesellschaft› en voorgesteld aan Freud. In 1906 leverde Rank het manuscript van Der Künstler in, waar Freud zeer van onder de indruk was. Hij zorgde ervoor dat Rank met een stipendium naar het gymnasium kon gaan en maakte hem in oktober 1906 secretaris van de Mittwochgesellschaft. Daarmee is meteen een probleem van de samenstellers genoemd. Tussen 1906 en 1926 waren Freud en Rank heel veel in elkaars nabijheid. Ze schreven elkaar echter alleen als ze niet in elkaars buurt verbleven, en de briefwisseling is daardoor zeer onregelmatig, met lange onderbrekingen. De samenstellers hebben dit opgelost door de brieven in te bedden in een verhaal. Zo is een nieuwe biografie van Rank ontstaan, waar alle brieven in voorkomen. In de tussenliggende biografische tekst wordt veel aangehaald uit briefwisselingen van Freud met de andere comitéleden die de afgelopen jaren zijn verschenen. De correspondentie tussen Freud en Rank is in deze opzet zeer beperkt geannoteerd. Bovendien hebben de samenstellers iets merkwaardigs gedaan. Ze hebben voor de lezer beslist welke brieven belangrijk zijn en welke niet. De zogeheten ‹minor letters› zijn geplaatst aan het eind van het boek omdat ze te storend zouden werken op de loop van het verhaal. Ik vond dit geen verstandige ingreep, temeer omdat allerlei — in mijn ogen — belangrijke brieven nu aan het eind van het boek z