Het enge van projectieve identificatie

Stel je voor dat je delen van jezelf in stukken hakt en ze vervolgens bij een andere persoon onderbrengt, en dat je niet beseft dat je dit doet. De ander is zo vriendelijk dat te begrijpen en geeft je de stukken terug, zodat je ze kunt recupereren. Dit psychische proces noemen we ‹projectieve identificatie›. Onze vroegere hoofdredacteur Michel Thys geeft in dit nummer een conceptuele analyse van dit begrip. Volgens hem is er een inflatie van het concept opgetreden. Hij pleit voor een verengen van de inhoud tot een onbewust mechanisme van splitsing en evacuatie, dat als neveneffect een communicatief potentieel heeft. Bij mijn weten is het begrip projectieve identificatie niet geïmporteerd vanuit een ander praktijkgebied. Maar als concept lijkt het me wel exporteerbaar naar andere disciplines, zoals kunst, literatuurwetenschappen en architectuur. Zo kan ik me voorstellen dat een schilder flarden van zijn belevingswereld met kracht en met behulp van verf op canvas deponeert en zo een voor de toeschouwer indrukwekkend resultaat creëert. Sommige kunst doet een sterk appel op mensen, en nodigt hen uit de betekenis ervan te ontdekken of zich eigen te maken.

Terug naar de wereld van psychoanalytische concepten. Psychoanalytische concepten en hun onderlinge relaties zijn niet slechts geconstrueerd volgens logische regels. Ze blinken ook niet uit in precisie, syntactische duidelijkheid of consistentie. Psychoanalytici houden vaak te weinig rekening met consensusregels bij het gebruik van hun concepten, wat dan tot een taalverwarring leidt waarin analytici uit één school een volstrekt andere betekenis toekennen aan een concept dan hun collega's van een andere school. Zo verstaat Meltzer iets anders onder projectieve identificatie dan bijvoorbeeld Ogden.

In zijn artikel gaat Michel Thys kort in op projectieve identificatie als intern proces en de projectieve identificatie met interne objecten zoals door Meltzer beschreven. Hierbij moet ik denken aan living in projective identific