You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Het elfde symposium van de Psychoanalytische Kern Zuid-Nederland (PAK) had als thema het verkennen van het vreemde.1 Eigenlijk is het vreemd dat het vreemde niet vaker onderwerp van studie is, afgezien van een studiedag met themanummer van dit tijdschrift in 2005. Behandelaars worden dagelijks geconfronteerd met vreemde verschijnselen, is het niet vanuit de patiënt dan wel vanuit de behandelaar zelf. En wat te denken van alle informatie over het vreemde in de media: immigranten, allochtonen, Marokkanen, jihadstrijders, protestbewegingen tegen de ‹islamisering› van de samenleving, en verder alles wat ons vreemd is geworden?
Volgens inleider en dagvoorzitter Ton van Strien, psychiater en psychoanalyticus, houdt de psychoanalyse zich voortdurend bezig met het vreemde. Mensen zoeken hulp voor verandering en acceptatie bij wat zij ervaren als vreemde elementen in zichzelf: bijvoorbeeld een vreemd symptoom, vreemde relatiepatronen, een gênante vreemde wens, drijfveer of fantasie. Ook hebben behandelaars te maken met problemen die migranten, bannelingen en vluchtelingen oproepen en ervaren. De vreemdelingen hebben te maken met gevoelens van stress, gemis van het thuisland, gemis van gezin en familie en behoefte aan acceptatie, en ze ervaren vijandigheid en uitingen van racisme. En de bewoners van het gastland hebben te maken met hun eigen agressie, etnocentriciteit en racistische opvattingen. Het vreemde is ook te zien als ‹vervreemding›, in de vorm van derealisatie, depersonalisatie of dissociatie. Maar vervreemding kan ook leiden tot dehumanisering: het verlies van morele waarden. Bij degenen die met deze mensen werken, kan een scala aan gevoelens worden opgeroepen, wat weer een ander verschijnsel van vreemdheid is. Jalil Bennani, psychiater-psychoanalyticus te Rabat en directeur van de afdeling Onderzoek aan de Université de Nice was de eerste spreker van deze dag. Hij is auteur van vele werken, waaronder Het sprekende lichaam. Het eerste deel van zijn lezing handelde ov