Eigen is eigen: Over het werk en denken van Michael Eigen

Both Bion and Winnicott had this capacity, I felt, to give permission, to give permission to be different, to be in one's own way.

Het werk van Michael Eigen is grotendeels onbekend gebleven in de Nederlandstalige psychoanalytische wereld. Dat is opmerkelijk voor iemand met zo veel publicaties en een grote bekendheid in (met name het oosten van) de Verenigde Staten. Sinds zijn eerste publicatie in 1973 zijn er zo'n zeventig artikelen en eenentwintig boeken van hem verschenen met daarin een rijkdom aan psychoanalytische kennis en klinische kunde die ook hier meer bekendheid verdient.

De psychoanalyticus Eigen werd in 1936 in de Verenigde Staten geboren als zoon van geëmigreerde Joodse Oost-Europese ouders. Hij noemt zijn vader een overmatig angstige man, die hem er soms op uit stuurde om drank te kopen. Pas op volwassen leeftijd heeft zijn vader excuses kunnen maken en is het contact verbeterd.

Over zijn moeder zegt Eigen dat ze een zachtaardige, betrouwbare en zorgzame vrouw was, die van binnen gestorven is toen zijn broer op heel jonge leeftijd overleed. Eigen heeft het eten van zijn moeder altijd smakeloos en net niet lekker gevonden — iets waarvan hij al op jonge leeftijd begreep dat het een uiting moest zijn van zijn ambivalente gevoelens voor haar. Moeder werkte en liet Michael achter bij een beangstigend gestoorde oppas. Zijn ouders wilden lange tijd niet geloven wat hij hun over haar vertelde.

Uit wraak op zijn overbezorgde vader verliet Eigen al jong het huis en ondernam, contrafobisch, gekke dingen op de motorfiets en liep bijvoorbeeld aan de buitenkant van bruggen. Hij reisde naar Mexico en San Francisco en speelde daar als verdienstelijk jazzmusicus in bands. Zijn eerste ervaring als therapeut kreeg hij vervolgens in een kliniek met autistische en schizofrene kinderen, waar veel aandacht was voor de relatie tussen therapeut en patiënt.

Hoewel Eigen een heel eigen stijl heeft, die niet te vatten is in een eenduidige omschrijving,