Psychoanalyse en psychoanalytische psychotherapie: een gemeenschappelijk klinisch fundament

Op dit ogenblik is de psychoanalyse de « meest complete en meest vooruitstrevende theorie van het totale psychische leven, zowel van de normale ontwikkeling als van pathologische manieren van functioneren, en opent ze de weg naar een methode van observatie en klinische beschrijving van psychisch lijden alsook naar de praktijken die nodig zijn om hierin verbetering te brengen » (Roussillon 2008, p. 65, vert. Cf).

In een themanummer over « psychoanalytische psychotherapie » past wellicht een beschouwing over haar relatie met de psychoanalyse. Elke analytische praktijk refereert immers aan het psychoanalytische gedachtegoed. Bovendien presenteren de verschillende vormen van analytische psychotherapie, waarvan de klassieke analytische kuur er één is, zich tegenwoordig als een continuüm van verschillende technieken en settingen (Ciccone 2015; De Jonghe 1987).

Niemand zal tegenwoordig ontkennen dat psychisch lijden deskundige aandacht verdient. Elk individu, groot of klein, en elke groep, familie of organisatie — elk met zijn eigen psychische leven — heeft recht op een correcte behandeling van psychische problemen. Ook wetgevers begrijpen dit en worstelen om de meest gepaste regelgeving op te stellen om de patiënt die behandeling nodig heeft zo goed mogelijk te beschermen, en bovendien het beroep van psychotherapeut als volwaardig te erkennen. In meerdere westerse landen wordt gezocht naar het meest geschikte wettelijke kader voor psychotherapie; zo is dit ook in België bijzonder actueel en wordt van overheidswege gewerkt naar een wettelijke erkenning van de titel « psychotherapeut ».1

In dit artikel wordt kort ingegaan op enkele aspecten van de relatie tussen psychoanalyse en psychoanalytische psychotherapie: wat er bedoeld wordt met « psychoanalyse », het niet-evidente van de analytische praktijk, de analytische luisterhouding, de tegenoverdracht en ten slotte analytische en psychotherapeutische aspecten van alle analytische werk. Met een vignet zal ik mijn opvatting van d