Bion als supervisor: Reflecties op basis van de Sâo Paoloseminars

« I've spent my life discovering that the moment you enter the present fully, you find infinite space, infinite time, call it God if you want … »

Dit artikel is het tweede deel van een tweeluik over « Bion in Brazilië » (land) en handelt over Bions klinische seminars in Sâo Paulo in 1978, volgend op de seminars in Brasilia (stad) in 1975, die door Marc Hebbrecht behandeld worden. Daarnaast worden in dit artikel de laatste theoretisch-klinische geschriften van Bion besproken: Emotional turbulence , On a quotation from Freud , Evidence en Making the best of a bad job . Deze teksten zijn, naast de genoemde seminars, alle opgenomen in het boek Clinical seminars and other works (Bion 1994).

Centraal in mijn bijdrage staat de klinische toepassing van het concept « O ». Dit wordt steevast als een duister begrip beschouwd, door zowel vriend als vijand van de late Bion. Het mysterieuze O(rigine), oorsprong en centrum, het punt waar de X- en Y-as elkaar snijden, ook das Ding-an-sich, de ultieme Realiteit, de absolute Waarheid: Bions keuze voor de term « O » blijft verbazend. Hij baseert zich op filosofische/mystieke concepten (noumenon van Kant, de Vormtheorie van Aristoteles, de Gottheit van Meister Eckhart) en op mathematische termen (hyperbool, transformaties) om de betekenis van O toe te lichten: het worden-in-O (at-one-ment) is het door de analyticus in de sessie intuïtief nastreven van een toestand waarin O zich kan tonen (becoming). De voorwaarde hiervoor is de opheffing van verlangen, herinnering en begrijpen.

Clinical seminars behoort tot de latere werken van Bion, toen hij zich tot doel had gesteld psychoanalytisch werken te laten ervaren in plaats van uit te leggen.

Bion voelde zich duidelijk gecharmeerd door de Braziliaanse analytische gemeenschap, en de Clinical seminars getuigen hiervan: ze zijn openhartig, humoristisch, begrijpelijk, en diep-menselijk. Zijn vrouw, Francesca Bion, herinnert