Van gehechtheid tot epistemisch vertrouwen: Fonagy en Target

Mentalisation Based Treatment is sinds de jaren negentig van de vorige eeuw aan een opmars begonnen. Het wordt tegenwoordig niet alleen geïndiceerd voor borderlineproblematiek, maar inmiddels — evidence-based — ook voor onverklaarbare lichamelijke klachten, eetstoornissen, angst- en paniekstoornissen en als altijd toepasbare tool in de psychotherapie (Bateman & Fonagy 2012). Zeker wanneer er sprake is van een deficit van het vermogen de eigen gevoelens te ervaren en te overdenken, maar ook bij verstoringen van de affectregulatie. In dit tijdschrift is regelmatig aandacht besteed aan het werk van Peter Fonagy en het concept « mentaliseren » (Deben-Mager & Folkers 2014). In dit overzichtsartikel sla ik een andere route in en schets de ontwikkeling die twee van de kernfiguren van het mentalisatieconcept volgden: Peter Fonagy en Mary Target. Auteurs van vele artikelen en boeken, waaronder de vier baanbrekende artikelen Playing with reality (Fonagy & Target 1996, 2000, 2007b; Target & Fonagy 1996). Beiden zijn psychoanalyticus en beiden zijn gevormd en geïnspireerd door de gehechtheidstheorie (Fonagy 2001; Fonagy en Target 2007a). Beiden hebben recent daar een eigen individuele kijk op ontwikkeld. In mijn overzicht besteed ik ook aandacht aan het concept « mentaliseren »: is het wat de auteurs stellen dat het is? Daarin komt ook de relatie met gehechtheid aan de orde. Deze blijkt namelijk niet meer zo hecht verbonden aan het concept mentaliseren als eerder werd aangenomen (Choi-Khan & Gunderson 2008).

Peter Fonagy is de bekendste van de twee. Ook is over zijn levensloop meer bekend dan over die van Mary Target. Hij werd geboren in Boedapest in 1952. In 1956 emigreerde het ouderlijk gezin noodgedwongen naar Parijs. Vanuit Parijs vertrok hij als veertienjarige naar Londen, in zijn eentje, in zijn eigen woorden als « a troubled youth ». Hij ging in analyse bij Anne Hurry, en het Anna Freud Centre werd zijn spirituele « thuis ». Hij studeerde psychologie aan het U