Wat is dat, autoriteit?: Bespreking van: Paul Verhaeghe (2015). Autoriteit. Amsterdam/Antwerpen:  De Bezige Bij. ISBN 978 923492818 272,  272 pp., € 19,90

Autoriteit, het nieuwste boek van Paul Verhaeghe, wil een nieuwe invulling geven aan het begrip « autoriteit », dat nog niet zo lang geleden, in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, een slechte bijsmaak had. Alles en iedereen was toen antiautoritair bezig en bestreed autoriteit die zich manifesteerde bij de politie, leraren en de ouders.

Van deze kritische cultuurbeweging is niet veel meer over. Nu zijn wij verweesde kinderen geworden, die schreeuwen om een vader die ons de weg wijst. Wat is nu het antwoord van Paul Verhaeghe op deze vraag die impliciet en expliciet steeds luider wordt in het begin van de eenentwintigste eeuw? In Autoriteit bouwt de auteur rustig zijn betoog op: de verhouding tussen identiteit en autoriteit, de oorsprong van de autoriteit, de drie onmogelijke beroepen bij Freud waarin de autoriteit centraal staat, en alternatieve vormen van autoriteit zoals een terugkeer naar een vorm van dictatuur of de controle van Big Brother. In het eerste hoofdstuk brengt hij autoriteit in verband met identiteit, waarover zijn vorige boek ging. Identiteit heeft te maken met spiegeling aan de Ander, maar de spiegels zijn inmiddels veranderd, waardoor andere normen en waarden worden aangeleerd, die volgens Verhaeghe bekend zijn geworden onder de vlag van het neoliberalisme. Tussen identiteit en autonomie weeft zich het vanzelfsprekende van de autoriteit. In zijn zoektocht naar de essentie van autoriteit baseert hij zich op Hannah Arendts boek What is autority?, waarin betoogd wordt dat autoriteit een transcendent ijkpunt heeft maar tevens inhoudelijk aan verandering onderhevig is. Vandaag de dag klinkt de roep om autoriteit steeds luider, maar we hebben alle schepen die autoriteit met zich mee voerden achter ons verbrand. Er is niemand meer aan wie wij onze behoefte aan autoriteit kunnen richten. Autoriteit mag niet meer aan een persoon worden opgehangen, maar moet anoniem zijn en daardoor opgenomen worden in regels en een structuur.

Naarmate autoriteit