Somnio ergo sum: Bespreking van: Mark Kinet, Katrien Vuylsteke Vanfleteren & Sjef Houppermans (red.) (2015). Als het lichaam spreekt. Antwerpen-Apeldoorn:  Garant. ISBN 978 90 441 3337 0,  182 pp., € 23,-

Ayleen van zes maanden oud consulteert Trees Traversier. Haar vader en moeder vertellen dat Ayleen gilt als ze wakker wordt in haar eigen bedje. Ze wil slechts slapen aan de borst. Haar darmpjes rommelen. Het gezin is wanhopig. Er is nooit rust.

Michel Thys hoort dromen van patiënten waarin zij alle lichaamsopeningen door elkaar halen. Vagina en anus zijn één, er komt poep uit een mond en er zitten openingen in het been.

Als het lichaam spreekt is de titel van een nieuwe serie artikelen in de reeks Psychoanalyse en Cultuur. De redactie van deze serie maakt geen principieel onderscheid tussen verhalen van patiënten en artistieke verbeelding. De psychoanalyse interpreteert denken en voelen vanuit de lichamelijke ontwikkeling zoals deze in interactie met de omgeving plaatsvindt. Psychoanalyse is niet geïnteresseerd in waarheid, maar in subjectiviteit. Niet in moraal en orde, maar in chaos en wanorde. Kunst en verhalen van patiënten zijn uitdrukkingen van een innerlijke wereld.

Het Ik is volgens Freud « vor allem ein Körperich ». Het Ik is een grotendeels onbewuste interpretatie van het lichaam.

« Cogito ergo sum », constateert René Descartes zo'n twee eeuwen eerder. Hij probeert alle zekerheden te laten varen op zoek naar de zekerheid van onze kennis en naar de basis van het bestaan. Denkbaar is dat de wereld niet bestaat, noch ons lichaam. Niet denkbaar is dat wij niet denken. Want we denken, dus we bestaan. Het bewustzijn is zo met het lichaam verbonden.

In onze eeuw koesteren wij de idealen van objectiviteit, intersubjectiviteit en transparantie. Klachten zijn meetbaar, behandelingen dienen efficiënte doelen en de meeste patiënten instrueren op grond van via internet verkregen kennis de huisarts om een declarabele diagnose op de verwijsbrief te schrijven. De plastisch chirurg verbouwt borsten, schaamlippen en vet, een botoxinjectie doet rimpels verdwijnen en sportschoolhouder en diëtist garanderen een eeuwige jeugd, mits men zich aan de voorschriften houdt.

Psychotherapie