You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
In een dikke pil van ruim vierhonderdvijftig bladzijden gaat Hein de Jong in op het belangrijkste gedicht van Gysbert Japix (« de Friese Vondel »): zijn debuut Friessche Tjerne uit 1640. De Jong benadrukt hoe waardevol het is om poëzie te lezen en te herlezen, op je in te laten werken en te proberen het intersubjectieve veld aan te voelen. Hij laat daarmee zien dat de literatuur en de psychoanalyse dezelfde oorsprong hebben: beide zijn gericht op psychische realiteiten, menselijke drijfveren en beide interpreteren taal en teksten.
Het gedicht wordt zeer grondig van alle kanten bekeken, bestudeerd en doorgelicht, wat soms maakt dat je je afvraagt waarom je hier überhaupt bent ingedoken. Een boek kun je wegleggen en ook weer oppakken om vervolgens, in dit geval, te ontdekken dat als je je openstelt om de taaiheid aan te gaan, je wordt meegesleept in het proberen de binnenwereld van de hoofdpersoon van het gedicht, de Friese boer Tjerne, te gaan begrijpen en te ervaren. Door de tijd te nemen komen er alsmaar meer associaties naar boven en je wilt het boek dan even wegleggen om die in je om te laten gaan en erover te mijmeren.
Waarom nou juist in die ene regel niet gerijmd? Wat betekenen de verschillen tussen simpelere en complexere taal? Gaat het om werkelijk lijden of om onechte emoties? Wat maakt of iemand wel of niet zijn innerlijke probleem uit de weg gaat? En wel of niet zijn eigen kwetsbaarheid laat zien? Zowel de preoedipale kinderfantasieën als oedipale thema's komen uitgebreid aan bod. Er is veel oog voor het vermogen van de hoofdpersoon om te regrediëren en voor de ontwikkeling die hij daardoor in het gedicht doormaakt.
De Friessche Tjerne lijkt te gaan over menselijke zwakheid en kracht vanuit creativiteit. De complexiteit van de innerlijke dynamiek van de hoofdpersoon ontvouwt zich langzaam maar zeker. De Jong interpreteert de verschillende lagen in het gedicht, waarbij hij ook gedachten heeft over de invloed van verschillende tijden (Griekse tragedies, de chr