Diagnoses als mogelijke decompenserende factor

Het klopt niet. Het mag niet. En ik wil het niet. Ik wil niet behoren tot de generatie van etiketkinderen. Het is altijd wat met ons: we huilen (mag het?), we dromen (is dat een probleem?), we zijn druk (en jullie dan niet?), en zelfs te speels (wie wil er niet jong blijven?) (Hind Fraihi 2015, p. 204).

In het hedendaagse klinische werk, wordt het therapeutisch handelen vaak gestuurd door diagnoses. Het gebruik van diagnoses lijkt inherent te zijn geworden aan het denken van het psychologisch en psychiatrisch vertoog1. Dit heeft bovendien ook impact op andere vertogen. In de juridische wereld worden diagnoses soms gebruikt om criminele daden binnen een context te plaatsen. In scholen moeten leerkrachten kennis hebben over diagnoses aangezien heel wat kinderen deze met zich meedragen. Diagnostiek als systeem past binnen het hedendaagse denkkader, waarbij psychologie een van de belangrijkste manieren is geworden om onszelf en de anderen te bekijken en te interpreteren (De Vos 2011). Bovendien leeft de idee dat patiënten geïnformeerd dienen te worden over hun diagnoses. Een veel voorkomende gedachte is dat patiënten het recht hebben om te weten onder welke diagnose ze lijden en dat dit bovendien een eerste stap is binnen de behandeling. Zoals de vele systemen van vroegdetectie bij kinderen getuigen, begint dit zelfs op jonge leeftijd. Een patiënt kan een diagnose overigens ook krijgen zonder dat deze officieel wordt medegedeeld. Psychiatrie neigt steeds meer naar een doorgedreven specialisatie van afdelingen, waar de naam van de afdeling vaak al de diagnose in zich draagt. Iemand die bijvoorbeeld langskomt op een borderline-afdeling wordt vanaf dan vaak als « borderline » beschouwd (Verlinden 2009). In dit artikel wil ik onderzoeken welke problemen er in de schaduw van deze ideeën kunnen ontstaan bij de patiënten aan wie diagnoses worden gegeven.

Het eerste problematische punt betreft de manier waarop diagnoses worden beschouwd en gehanteerd. Het idee dat mensen