Oorlog als oorzaak: Verslag van: Oorlog als oorzaak — In kunst en psychiatrie [Ieper, 16 juni 2016]

De herdenking van de slag om Ieper, in 1916 (nu honderd jaar geleden) is aanleiding voor een artistiek project langs de weg die deze stad met de plaats Menen verbindt, waarvoor veertig kunstenaars uit België en andere landen de opdracht kregen zich in de landschappelijke en architecturale overblijfselen van de Eerste Wereldoorlog te verdiepen. Deze door de Duitsers Ypernstrasse en door de Britten Menin Road genoemde weg stond haaks op de frontlijn en werd door beide partijen intensief gebruikt, zonder dat de Britten Menin ooit bereikten, noch de Duitsers Ieper.

Het symposium dat ter gelegenheid hiervan werd georganiseerd getiteld Oorlog als oorzaak — In kunst en psychiatrie vond plaats in het Psychiatrisch Ziekenhuis Heilig Hart in Ieper, waar we in een fraai nieuw auditorium werden verwelkomd door Katrien Verstraete. Het in 1900 gebouwde ziekenhuis werd tijdens de Eerste Wereldoorlog zwaar beschadigd en in 1920 geheel herbouwd. In Mark Kinets beeldende inleiding, « panoramisch », over veel verschillende aspecten van oorlog, geweld en het « kwaad », merkte hij op dat de psychoanalytische literatuur hierover zeker beïnvloed is door het feit dat Freud drie zoons had die in de Eerste Wereldoorlog hadden meegevochten. Hij noemt wat tegenwoordig « posttraumatische stressstoornis » zou worden genoemd: de fixatie aan een schokkend gebeuren, de herhaling ervan in dromen, « nog niet afgehandelde traumata », en verwijst naar Melanie Kleins postuum uitgegeven Narrative of a child analysis, waarin de tienjarige Richard in tientallen tekeningen zijn eigen oorlog met onder anderen Hitler uitbeeldt met sterke, seksuele en agressieve verlangens jegens beide ouders en Melanie Klein zelf. Kinet merkt op dat veel gruwelen, zoals die van Dutroux, « per definitie » met pen noch penseel te beschrijven zijn.

De tweede spreker, de historicus Piet Chielens, releveert wat een medebezoeker opmerkte: « Ieper is een continue herdenking van de Eerste Wereldoorlog, de « oercatastrofe » van de twint