Een honderdjarige

Aanleiding voor dit themanummer is het honderdjarig bestaan van de Nederlandse Vereniging voor Psychoanalyse (NVPA), die in 2017 al niet meer bestaat, want per 16 juni 2016 is ze opgegaan in de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPAV). Hierbij verwijs ik naar het redactioneel van het vorige nummer over de fusie van de drie psychoanalytische verenigingen in Nederland: de NVPA werd opgericht op 24 maart 1917 ten huize van de psychiater A. van der Chijs te Amsterdam. Later volgde de oprichting van het NPG in 1947 en in 2001 erkend door de International Psychoanalytical Association (IPA); als laatste kwam in 2005 de NPAG erbij, die snel werd erkend door de IPA .

Toch is de psychoanalyse al langer dan honderd jaar aanwezig in Nederland. Aan het einde van de negentiende eeuw zetten Van Renterghem en de schrijver Van Eeden samen een instituut op in Amsterdam waar ze neurotische kwalen via psychische weg genezen en zich op dezelfde manier als Freud in zijn beginperiode verdiepen in het onbewuste zielenleven. Ze maken daarbij gebruik van hypnose, handoplegging, het laten vertellen van lang bewaarde geheimen en luisteren naar de onverwerkte trauma's van de patiënt om zo een catharsis teweeg te brengen. Al vanaf 1905 verdiepen de gebroeders Stärcke zich in het werk van Freud, wat resulteert in een artikel van August Stärcke over dromen dat in 1911 in het Zentralblatt für Psychoanalyse verschijnt. In september 1907 vindt in Amsterdam een internationaal congres plaats waar de psychoanalytische theorie besproken en bekritiseerd wordt. In datzelfde jaar introduceert Bouman het werk van Freud in de academische wereld via zijn inaugurele rede aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Freud bezoekt Nederland voor het eerst in 1908 en maakt er onder andere de beroemd geworden wandeling van vier uur in Leiden samen met de componist Mahler, een voorbeeld van een korte therapie. Later volgen nog andere pioniers zoals Van Emden, Van Ophuysen, Van der Hoop en Jelgersma. Dit alles wordt