Freud, Klein en Bion — Tussen theorie en praktijk: Verslag van: Studiedag NPAV [Amsterdam, 17 december 2016]

De eerste studiedag die op zaterdag 17 december 2016 onder de vlag van de kersvers gefuseerde Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPAV) werd gehouden volgde ongewijzigd het beproefde format van de traditionele NVPA-studiedag. Eventuele veranderingen als gevolg van de fusie waren daarmee nog niet direct zichtbaar. Ook de opkomst was in vergelijking met eerdere studiedagen gelijk: de plenaire lezing van professor David Bell en de seminars in de middag werden door tachtig mensen bijgewoond.

De dag werd geopend met een grondige inleiding van de hoofdspreker Dr. David Bell door Tinka Prast, kleiniaans psychoanalytica, die een opsomming van de functies van de voormalige president van de British Psychoanalytic Society wist te beperken en levendig inging op haar interpretatie van zijn werk.

David Bell zelf toonde zich in zijn opening verrast nu eens bij een recent gefuseerde — in plaats van recent opgesplitste — vereniging uitgenodigd te zijn. Hij stelde dat iedere groep een splitsende kracht in zich draagt, omdat de groep behoefte heeft aan een vijand die dient voor projectie van eigen negatieve emoties en zo de groepscohesie versterkt. Hij illustreerde dit met het komische voorbeeld van de man die op een onbewoond eiland aanspoelt en twee synagogen bouwt, één om naar toe te gaan en één om zich tegen af te zetten. Met een relativerende kwinkslag voorspelde hij daarmee dat, de enorme verbindende krachten die de fusie hebben gegenereerd ten spijt, bij gebrek aan andere (psychoanalytische) verenigingen de neiging te willen splitsen ook in de NPAV onvermijdelijk weer op zal lopen.

Zijn lezing zelf was een al even eloquent betoog voor een psychoanalytische techniek, ontleend aan concepten van Freud, Klein en Bion, die de overdrachtsmanifestatie van de onbewuste fantasie centraal stelt. De onbewuste fantasie die niet alleen de consequentie, maar juist ook de oorzaak van de psychische symptomen is. Deze notie grijpt direct terug op Freuds vroege ontdekking dat de hysterische s