Psychoanalytische nosologie

In ons Tijdschrift verschijnen met regelmaat artikelen over diagnoses en psychopathologie, waarbij een gefundeerde kritiek wordt geleverd op de actuele psychiatrische diagnostiek en de dominantie van de DSM. De DSM heeft een groot maatschappelijk gewicht gekregen. Hoewel de DSM niet meer is dan een diagnostische en statistische handleiding, is het beangstigend vast te stellen welke impact deze heeft in allerlei praktische kwesties. Er wordt bepaald wie ziek en wie gezond wordt genoemd, welke behandelingen worden aangeboden en welke vergoed, wie een uitkering krijgt in verband met arbeidsongeschiktheid, wie in aanmerking komt voor geestelijke gezondheidszorg, voor opleidingen en voor bepaalde beroepen (Frances 2013). Een goede diagnose dient een uitgebreide en op zich unieke beschrijving van een toestandsbeeld te bieden en verklaringen aan te reiken vanuit het ruimere biopsychosociaal perspectief met onder andere beschouwingen over psychodynamiek. Psychopathologie laat zich niet vangen in afzonderlijke categorieën, maar vraagt om een dimensionele benadering die recht doet aan de complexe klinische realiteit.

Ook de psychoanalyse bleef niet aan de kant staan en heeft in de loop van haar geschiedenis verschillende nosologische benaderingen ontwikkeld die in handboeken over psychodynamische psychopathologie worden samengevat (Dirkx e.a. 2011, Gabbard 2014, Roussillon 2007, Verhaeghe 2009). Psychoanalytische therapeuten en psychoanalytici onderhouden een ambivalente relatie met diagnostiek. Diagnostiek is vaak de uitdrukking van een medisch model dat focust op het beschrijven van tekens en symptomen, het groeperen van pathologische verschijnselen om van daaruit tot de vaststelling van een ziekte te komen waarna prognostische en therapeutische consequenties worden afgeleid. In de psychoanalyse zijn we minder geïnteresseerd aan de stoornis an sich, maar werken we vooral vanuit een persoonsgerichte benadering waarbij we in de eerste plaats geïnteresseerd zijn in het unieke,