Over de psychoanalytische psychotherapie en haar gehechtheidsrelaties1

Als nieuw voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie was het aan mij om de jubileum studiedag in te leiden die als titel meekreeg: Hechten met zorg(en) — Psychoanalytische psychotherapie en gehechtheid.

Vanaf het begin van mijn voorzitterschap voelde ik mij geconfronteerd met twee spanningsbogen. Enerzijds was er de vraag bij heel wat leden om de eigenheid van onze vereniging en onze discipline binnen het bredere psychoanalytische veld op een duidelijker manier in de kijker te stellen. Daarnaast kreeg ik meteen te maken met de elkaar snel opvolgende ontwikkelingen rond de wettelijke regeling van de psychotherapie in België en het overleg dat daartoe eerst met andere analytische verenigingen werd uitgebouwd en nadien ook met de drie andere hoofdoriëntaties binnen de psychotherapie (Vandermeeren 2017). Tijdens de voorbereiding van mijn lezing kwamen mij zo voortdurend echo's van beide spanningsbogen voor de geest. Deze lezing heb ik hier verwerkt tot een artikel om een aanzet te geven tot verdere discussie rond beide spanningsbogen.

Het is niet mijn bedoeling om hier eigen voorstellen of suggesties naar voor te schuiven, maar vooral om aan de hand van de gehechtheidstheorie een aantal actuele uitdagingen scherp te stellen voor de psychoanalytische psychotherapie en in te gaan op de verschillende manieren waarop deze zou kunnen reageren.

De gehechtheidstheorie, ontstaan in de schoot van de psychoanalyse, is opnieuw actueel. Bij haar ontstaan in jaren zestig van de vorige eeuw veroorzaakte zij heel wat controverse (Fonagy, Luyten, Allison & Campbell 2016). John Bowlby, de founding father van de gehechtheidstheorie, zei dat de psychoanalytische gemeenschap zijn ontwikkelingstheorie niet aanvaardde, omdat deze op gespannen voet stond met de theorieën over onbewuste fantasie die toentertijd hoogtij vierden. Sommigen binnen de psychoanalytische wereld onthaalden zijn werk met groot enthousiasme; anderen benaderd