R. Horacio Etchegoyen (1919-2016)

In juli 2016 overleed op zevenennegentigjarige leeftijd Ricardo Horacio Etchegoyen. Zijn verkiezing tot President van de I.P.A. in 1991, viel praktisch samen met de verschijning van The fundamentals of psychoanalytic technique, een magistraal werk van 876 pagina's. Dit psychoanalytisch handboek verwekte een kleine sensatie in de psychoanalytische wereld, en in de opleiding van het Nederlands Psychoanalytisch Genootschap (NPG) stond het jarenlang centraal. Op het gebied van de psychoanalytische techniek was er veel in beweging gekomen, waardoor Greensons klassieker The technique and practice of psycho-analysys (1967) dat lange tijd op eenzame hoogte had gestaan, niet meer kon voorzien in de behoefte aan een degelijk en goed gestructureerd overzicht van de psychoanalytische theorie van de techniek. Het psychoanalytisch landschap had zich sterk uitgebreid en de idee van een eenduidige «zuivere» psychoanalytische theorie werd losgelaten, samengaand met een pleidooi voor eclectisme: bij zo'n verscheidenheid aan theorieën kon men zich maar het best beperken tot datgene waar men affiniteit mee had. Een gevleugeld woord was dat van Wallerstein: «Not one, but many psychoanalyses’.

Etchegoyen kon echter met zijn boek de aanname van een onomkeerbare versplintering van de psychoanalytische theorie logenstraffen. In een ongeëvenaard overzicht wist hij op geordende wijze de centrale psychoanalytische modellen en hun terminologie naast elkaar te plaatsen. Door de basisprincipes van de analytische setting (abstinentie, anonimiteit en neutraliteit) en van de methode (vrije associatie en vrij zwevende aandacht) als constanten te nemen schiep hij een achtergrond waartegen overeenkomsten en verschillen op konden lichten.

Etchegoyen stak hierbij niet onder stoelen of banken dat zijn eigen voorkeuren uitgingen naar de (neo-) kleiniaanse theorie en techniek, met name Melzer en Bion, maar slaagde er wonderwel in om strijdige opvattingen met respect te bespreken. Het is een intrigerende vraag