You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Het Duitse psychoanalytische tijdschrift Psyche wijdde zijn jaarlijkse dubbelnummer van 2016 geheel aan de receptie van de ontwikkelingen met betrekking tot globalisering, migratie- en vluchtelingenstromen, oorlogsgeweld en terrorisme binnen de psychoanalyse. De aandacht hiervoor zal zeker ook te maken hebben met de recente gebeurtenissen, die van Duitsland een belangrijk immigratieland gemaakt hebben, terwijl op de achtergrond de beladen traumatische geschiedenis altijd meespeelt. Dat was ook voelbaar tijdens een tweedaags symposium in Freiburg in 2014, dat ging over de literaire verwerking van genoemde thema's en de psychoanalytische reflectie daarop (Gutjahr, 2015).
Zoals Bohleber, hoofdredacteur van Psyche, het verwoordt, is het belangrijk te onderzoeken hoe genoemde ontwikkelingen raken aan de diepere lagen van onze identiteit, zoals taal, mentaliteit, mythe en fantasie. In de tien bijdragen, die ik kort wil aanstippen, komt deze problematiek dan ook uitvoerig aan de orde. Daarbij is wel enig «wiederholend Durcharbeiten» vereist, want ze zijn soms geschreven in nogal gecondenseerd Duits, maar de lezer wordt beloond met een goed overzicht en een verrijkend inzicht in de materie. Een mogelijk tekort is, dat alle auteurs, op een na, Europese wortels hebben. Maar desondanks worden problematiek en dynamiek van de analytische ontmoeting met de ander, die niet alleen verschilt in zijn onbewuste, maar ook, en in toenemende mate, qua etnische, culturele, sociale achtergrond en taal, goed in de verf gezet. De vreemdheid van de ander, die ons confronteert met het vreemde, onbewuste deel in onszelf en de daarmee samenhangende ervaringen van (niet-)eigenheid, anders zijn, (on)vertrouwdheid en (on)behagen, werd in de psychoanalyse prototypisch verwoord door Freud in Das Unheimliche. Hierbij sluit Bohleber, in zijn inleiding, dan ook aan met een exposé van psychoanalytische concepten over deze materie van Spitz, via Winnicott, Volkan tot en met Kristeva met haar differentieden