Sándor Ferenczi en zijn nalatenschap: Bespreking van: Arnold Rachman (red.) (2016). The Budapest school of psychoanalysis — The origin of a two-person psychology and emphatic perspective. Londen:  Routledge. ISBN 978 1 138 19521 9,  222 pp., £34.99

De titel van dit boek sprak niet direct tot mijn verbeelding. Een analytische school in Boedapest? Wie behoren tot deze school? En wat zijn hun ideeën? Zij zouden zelfs een psychoanalytisch paradigma hebben ontwikkeld dat een alternatief zou zijn voor de freudiaanse traditie, aldus Arnold Rachman de redacteur. Hoewel ik even veronderstelde dat met het woord Emphatic iets benadrukt moet worden, blijkt dit een spelfout te zijn. Sándor Ferenczi is de centrale figuur van deze school. In 2011 werd het Ferenczi-huis in Boedapest geopend, een archief en internationaal studiecentrum. Hij experimenteerde met wederzijdse analyse, waarbij hij zichzelf ook door zijn patiënten liet analyseren. Dat is hem duur komen te staan. Hij werd decennia lang verguisd in de analytische wereld. Volgens Ernest Jones, die zelf door Ferenczi was geanalyseerd, zou hij paranoïd-psychotisch zijn geweest. Dit werd lange tijd voor waar aangenomen in analytische kringen. Judith Dupont bespreekt op boeiende wijze Feren-czi's Clinical Diary dat in 1932 verscheen.

Hierin beschrijft hij nauwgezet, openhartig en geleid door weinig censuur wat hij denkt en voelt en hoe hij tot zijn wijze van werken komt. Ferenczi zou niet aan paranoïde wanen hebben geleden, maar grenzeloos betrokken zijn geweest bij zijn patiënten. Hij werd ook wel de expert van de moeilijke gevallen genoemd. Hij bleef vasthouden aan de traumatheorie en veel meer dan Freud en andere tijdgenoten legde hij nadruk op de vroege moederkind relatie. Trauma heeft overigens een brede betekenis bij Ferenczi. Ouders die de waarnemingen van het kind in twijfel trekken, zouden het bestaan van het kind ontkennen en het daarmee traumatiseren. Patiënten kunnen opnieuw getraumatiseerd worden door een analyticus, die niet eerlijk en oprecht is en rigide vasthoudt aan zijn theorie of aan een bepaalde wijze van werken. Ferenczi experimenteerde met een actieve techniek, met flexibiliteit en toegeeflijkheid, en uiteindelijk met wederzijdse analyse. Zo zou hij