You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Als geneeskundestudente wist ik niet wat me overkwam toen ik een uitstapje buiten de deur maakte en mijn eerste colleges wijsbegeerte volgde. Hoewel er gebruikgemaakt werd van hetzelfde Nederlands en Engels, gingen er andere werelden achter schuil. Dezelfde woorden verwezen naar andere concepten, waardoor betekenissen niet langer vanzelfsprekend waren. Een vergelijkbare ervaring had ik als arts-assistent psychiatrie toen ik een referaat voorbereidde over narcisme en in aanraking kwam met de psychoanalytische literatuur. Het stond er toch echt allemaal, in het Nederlands nog wel, maar ik had geen idee waar het over ging! En dit gevoel bekroop me opnieuw toen ik startte met de opleiding psychoanalytische psychotherapie. Ook hier herkende ik de gebruikte woorden, maar ze verwezen naar andere zaken dan die waarin ik me als psychiater geschoold had. Waar ik me in de ene taalwereld als een vis in het water voelde, gaf de andere taalwereld me het gevoel dat ik er eigenlijk niets van begreep, en dat ik geen toegang had tot de betekenis. Alsof ik alleen maar kubusjes tot mijn beschikking had, waarop alleen ronde blokjes pasten. Alsof ik alleen maar proza kende, waar ik poëzie voorgeschoteld kreeg. Zoiets, maar dan misschien toch net anders, maar waar vind ik de woorden om zoiets te beschrijven en over te brengen?
Door deze ervaringen besefte ik dat taalgebruik belangrijk is in het vormen en afgrenzen van een gemeenschap. Taal helpt om bewust te worden van de dingen, en door het geven van woorden hieraan gaan ze behoren tot een gedeelde werkelijkheid: taal schept een wereld.
In dit artikel wil ik enkele woorden wijden aan ethiek, een woord waar ik in al deze taalwerelden mee te maken kreeg. Het viel mij op dat op zeer verschillende manieren hierover werd gesproken en geschreven. Ik denk dat deze verschillen betekenisvol zijn. Tevens wil ik onderzoeken of er mogelijkheden zijn voor de psychoanalytische praktijk (alle vormen van psycho