De ontwikkelingstheorie van Winnicott: Bespreking van: Elsa Oliveira Dias (2016). Winnicott's theory of the maturational processes. London:  Karnac Books. ISBN 978 1 7822036 4 3,  201 pp., £ 32,99

De opvattingen van Winnicott over transitionele fenomenen, spel en creativiteit zijn bekend, maar zijn ontwikkelingspsychologie is wellicht minder bekend bij het grote publiek. Dit thema wordt grondig uitgewerkt in zijn boek The maturational processes and the facilitating environment uit 1965. De Braziliaanse

psychoanalytica Elsa Dias heeft hieraan haar proefschrift gewijd, en bovengenoemd boek is een omgewerkte versie van een deel van haar proefschrift. Volgens Dias is Winnicotts theorie helder en intern consistent, en valt ze mooi te articuleren met een theorie over psychopathologie. Ze geeft de critici van Winnicott ongelijk: hij brengt volgens haar wel degelijk een coherente metapsychologie over de ontwikkeling, maar zijn inzichten zijn verspreid over een geheel oeuvre. Met dit boek wordt dit tot een coherent geheel samengebracht.

Dias stelt dat Winnicotts theorie over de psychische maturatieprocessen de centrale component van een nieuw paradigma vormt. Deze maturatieprocessen kenmerken zich door opeenvolgende fasen, waarin ontwikkelingstaken worden gerealiseerd die leiden tot specifieke verworvenheden. Afhankelijk van de kwaliteit van de zorgomgeving zullen deze intrinsieke processen meer of minder gefaciliteerd worden. Bij het begin van het leven is er nog geen sprake van een externe omgeving. Op dat ogenblik is de omgeving louter subjectieve werkelijkheid, die noch extern, noch intern is. Het verwerven van externaliteit komt tot stand in de loop van maturatieprocessen. Winnicott accepteert niet dat de grondslag van de menselijke natuur berust op causaal deterministische driftprincipes, zoals Freud dacht. Vanaf het begin is er leven en een omgeving die dit faciliteert, in de eerste plaats de moeder. De psyche is bij het begin van het leven nog niet aanwezig, maar duikt op als gevolg van maturatieprocessen enkele weken na de geboorte. Een precies beginpunt hierbij is moeilijk vast te stellen. Winnicotts theorie over de maturatieprocessen is gebaseerd op enkele